VỊ THẾ CỦA ASEAN TRONG CHIẾN LƯỢC CỦA CÁC CƯỜNG QUỐC

0
107
Ngoại trưởng Mỹ Anthony Blinken (phải) hội kiến Tổng thống Indonesia Joko Widodo

Vào trung tuần tháng 5/2021, Bắc Kinh đề nghị tổ chức một hội nghị cấp ngoại trưởng với Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) gồm 10 thành viên tiếp theo đó là một hội nghị thượng đỉnh.
Theo RFI mô tả, việc Trung Quốc đề xuất tổ chức một hội nghị cấp ngoại trưởng vào tháng tới một lần nữa nhấn mạnh tầm quan trọng của Đông Nam Á đối với các lợi ích kinh tế và chiến lược của Trung Quốc. Khu vực này có các tuyến đường biển quan trọng, là cửa ngõ giúp Trung Quốc tiếp cận thị trường toàn cầu, trong đó có hoạt động nhập khẩu dầu từ Trung Đông có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với Trung Quốc.
Trong bất kỳ hội nghị thượng đỉnh nào, Trung Quốc cũng hứa hẹn đủ điều nhưng chưa bao giờ Trung Quốc thực hiện đúng lời hứa, hay nói một cách thẳng thắn là Trung Quốc luôn tìm mọi cách để xâm lược và buộc các nước nhỏ phải lệ thuộc vào Trung Quốc. Cụ thể nhất là vấn đề biển Đông.
Trong một diễn tiến gần nhất, chủ tịch của Trung Quốc Tập Cận Bình đã có cuộc họp thượng đỉnh dưới hình thức trực tuyến với khối ASEAN. Tất nhiên, Tập Cận Bình phải tự ‘đánh bóng’ hình ảnh của Trung Quốc qua các lời hứa hẹn mà cụ thể là vấn đề biển Đông.
Tuy nhiên, theo giới quan sát nhận định, vấn đề Biển Đông, Trung Quốc sẽ không bao giờ có thực tâm muốn cùng thoả hiệp với các nước ASEAN, mà chỉ tìm cách xoa dịu. Và đương nhiên, Trung Quốc chỉ ký COC nếu văn bản này được soạn thảo theo cách mà Trung Quốc muốn !
Tất nhiên, một số lãnh đạo của các nước nằm trong khối ASEAN hiểu rất rõ dã tâm của Bắc Kinh, và bằng cách này hay cách khác, họ phải tìm cách để đối phó với một Trung Quốc có đầy đủ sức mạnh về kinh tế và quân sự đồng thời tham vọng và nham hiểm cũng có thừa.
Trên thực tế Lào, Campuchia, Myanmar gần như đã nằm trong tay của Bắc Kinh còn các nước khác ít nhiều đều bị ảnh hưởng, bị Trung Quốc khống chế dưới hình thức kinh tế, quân sự hoặc mua chuộc, đe dọa….

Mỹ – Nga cùng nhập cuộc

Nếu Trung Quốc hiểu rõ tầm quan trọng của ASEAN thì Mỹ, Nga và các cường quốc trên thế giới cũng nắm rất rõ vị thế của từng nước trong khối ASEAN, và nhất là vấn đề biển Đông Có thể, niềm tin của các nước ASEAN vào Mỹ hiện nay chỉ mang tính tương đối, nhưng ít nhất cũng phải thừa nhận rằng, chỉ có Mỹ mới đủ khả năng đối phó với Trung Quốc trong thời điểm hiện nay.
Có thể người Mỹ cũng ‘biết người biết ta’ nên không có gì ngạc nhiên khi gần đây trong quan hệ với từng nước trong khối ASEAN , chính phủ Mỹ đều có cách hành xử riêng. Nhưng, mục đích vẫn là nhằm đối phó với Trung Quốc. Cụ thể là chuyến công du gần đây nhất của ngoại trường Mỹ Antony Blinken đến Đông Nam Á

Mục đích Chuyến công du

Theo thông cáo ngày 12/12 của bộ Ngoại Giao Mỹ, Indonesia được chọn mở đầu chuyến công du của ông Blinken do quốc gia «dân chủ lớn thứ ba trên thế giới» là ưu tiên trong chính sách đối ngoại của Hoa Kỳ, cũng như «vai trò của Indonesia trong khối ASEAN và vai trò chủ tịch (luân phiên) của G20».
Ngoài tăng cường hợp tác đối phó với đại dịch Covid-19, chống biến đổi khí hậu và thúc đẩy dân chủ, nhân quyền, «Mỹ và Indonesia cùng chia sẻ tầm nhìn về vùng Ấn Độ-Thái Bình Dương tự do và rộng mở ». Washington cam kết ủng hộ những nỗ lực trong lĩnh vực năng lượng của Jakarta trong bối cảnh Trung Quốc điều tầu đến quấy rối giàn khoan của Indonesia trong vùng đặc quyền kinh tế của quốc gia Đông Nam Á.
Thông cáo của bộ Ngoại Giao Mỹ khẳng định hợp tác về mặt an ninh là trụ cột trong mối quan hệ đối tác chiến lược song phương. «Hoa Kỳ tự hào là đối tác quốc phòng lớn nhất của Indonesia về số lần tập trận và sự kiện hàng năm». Thương mại và kết nối con người là những chủ đề khác được hai bên cùng nhất trí tiếp tục thúc đẩy.
Sau hai ngày ở Indonesia, ông Blinken đến Malaysia và Thái Lan để tiếp tục thúc đẩy quan hệ về thương mại và an ninh. Theo dự kiến, ngoại trưởng Mỹ sẽ đề cập với Malaysia về những thách thức chung, như đại dịch Covid-19, chuỗi cung ứng toàn cầu, cũng như tự do lưu thông hàng hải và hàng không ở Ấn Độ-Thái Bình Dương.
Còn tại Thái Lan, ngoại trưởng Mỹ sẽ tái khẳng định cam kết của Washington về liên minh với Bangkok và hợp tác để tái thúc đẩy tăng trưởng do đại dịch và biến đổi khí hậu gây nên.
Reuters nhắc lại Đông Nam Á là khu vực quan trọng trong sự cạnh tranh ảnh hưởng Mỹ-Trung. Trước đó, các ngoại trưởng của nhóm G7 đã nhất trí hình thành «một mặt trận đoàn kết» để đối phó với «những kẻ xâm lược thế giới», ngụ ý đến Nga và Trung Quốc.

Ngoại trưởng Blinken chỉ đích danh Trung Quốc là kẻ hung hăng ở châu Á-Thái Bình Dương

Phát biểu vào hôm 14/12/2021 tại Jakarta, thủ đô Indonesia, chặng đầu tiên trong chuyến công du Đông Nam Á, ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đã không ngần ngại nêu đích danh Trung Quốc, tố cáo các hành vi gây hấn nhắm vào các nước trong vùng châu Á – Thái Bình Dương. Ngoại trưởng Mỹ cam kết bảo vệ các đối tác và một “trật tự dựa trên luật pháp”. Trong bài nói chuyện tại Đại Học Indonesia ở Jakarta về chính sách Ấn Độ – Thái Bình Dương của Hoa Kỳ, ngoại trưởng Antony Blinken đã nhấn mạnh rằng mọi quốc gia đều phải được quyền “lựa chọn con đường của riêng mình”, và Washington sẽ làm việc với các đồng minh và đối tác để bảo vệ một “trật tự dựa trên luật pháp” trong khu vực Ấn Độ – Thái Bình Dương đang bị những hành vi hung hăng (aggressive actions) của Trung Quốc đe dọa.
Theo ngoại trưởng Mỹ, hiện đang có “rất nhiều mối lo ngại – từ Đông Bắc Á xuống Đông Nam Á và từ vùng sông Mekong đến các quần đảo Thái Bình Dương – về các hành động hung hăng của Bắc Kinh”. Ông Blinken đã liệt kê những hành vi như:
– Tuyên bố các vùng biển mở là của riêng họ, làm méo mó các thị trường mở thông qua trợ cấp cho các công ty nhà nước, từ chối xuất khẩu hoặc hủy bỏ các giao dịch đối với các quốc gia có chính sách mà họ không đồng ý, can dự vào những hoạt động đánh bắt cá phi pháp, không khai báo và không được điều hòa.”
– Ngoại trưởng Mỹ khẳng định: “Các quốc gia trong khu vực muốn hành vi này thay đổi – chúng tôi (tức là Hoa Kỳ) cũng vậy”. Ông nói thêm: “Chính vì thế mà chúng tôi đã quyết tâm đảm bảo quyền tự do hàng hải ở Biển Đông, nơi mà các hành động hung hăng của Bắc Kinh đe dọa sự lưu thông của hơn 3 ngàn tỷ đô la hàng thương mại mỗi năm”.
Khi khẳng định rằng Mỹ bảo vệ trật tự dựa trên luật pháp, ông Blinken nói rõ là mục đích của Washington không phải là “đánh ngã một nước nào” mà là “bảo vệ quyền của mọi quốc gia được chọn lựa hướng đi của riêng mình, mà không bị bức ép hay hù dọa”.

Cố vấn an ninh Nga đến Indonesia cùng lúc với ngoại trưởng Mỹ

Theo chân Mỹ, hôm 13/12/2021, vài giờ trước khi ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken đến Indonesia bắt đầu chuyến thăm chính thức hai ngày, đại sứ quán Nga tại Jakarta thông báo, ông Nilolay Patrushev, cố vấn hàng đầu của tổng thống Nga cũng tới Indonesia cùng ngày và chuyến thăm cũng kéo dài hai ngày.
Bộ Ngoại Giao Indonesia đã giải thích về sự trùng hợp này rằng «Nga và Mỹ là hai trong số đối tác tốt của Indonesia ». Ngoại trưởng Retno Marsudi cho rằng «sự tin cậy trong chiến lược» mà «Indonesia phát triển với tất cả các đối tác» là «nền tảng để xây dựng quan hệ hợp tác có lợi và tôn trọng lẫn nhau».
Theo chương trình, ngoại trưởng Mỹ được tổng thống Joko Widodo tiếp. Còn theo đại sứ quán Nga, cố vấn an ninh quốc gia Patrushev sẽ có cuộc họp với bộ trưởng về Luật và An ninh, Mohammad Mahfud.
Hãng tin Mỹ cho biết thêm, trong những ngày ông Blinken đến thăm Kuala Lumpur (Malaysia) và Bangkok (Thái Lan), cố vấn an ninh quốc gia Nga Patrushev sẽ có mặt tại Phnom Penh (Cam Bốt). Ông Derek Chollet, một trong những cố vấn thân cận nhất của ông Blinken cảnh báo việc Mỹ cấm vận vũ khí đối với Cam Bốt chỉ làm gia tăng ảnh hưởng quân sự của Trung Quốc, nạn tham nhũng và vi phạm nhân quyền tại xứ chùa tháp.

Thay lời kết

Từ những dẫn chứng trên có thể thấy rằng ASEAN hiện được các cường quốc xem là một trong những vị trí chiến lược.
Tuy nhiên, trong thời điểm hiện tại cũng khó nói rằng các lãnh đạo khối ASEAN sẽ đồng lòng, bởi vì không hẳn người lãnh đạo nào cũng vì lợi ích chung, nếu không muốn nói là vì lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm họ có thể hy sinh tất cả để bảo vệ mình !!! Chính điều này, sẽ làm cho giới quan sát khó dự đoán được điều gì sẽ xảy ra trong tương lai.
Phuong Nghi (tổng hợp)

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here