CHÍNH SÁCH ‘MỘT TRUNG QUỐC’, LIỆU HOA KỲ CÓ THAY ĐỔI CÁCH NHÌN NÀY TRONG TƯƠNG LAI?

0
28
Chỉ người dân Đài Loan mới có thể quyết định tương lai hòn đảo

Vấn đề Đài Loan vẫn bị Trung Quốc coi là ‘lằn ranh đỏ’, thế nhưng, sau khi cựu tổng thống Donald Trump khơi mào ‘cuộc chiến’ thương mại với Trung Quốc, vấn đề Đài Loan ngày càng bị đẩy xa hơn.
Trước khi đi vào bài viết, chúng tôi mời độc giả nhìn lại chính sách ‘một Trung Quốc’ mà chính quyền Bắc Kinh vẫn đang đòi hỏi.
Mặc dù chính quyền Đài Bắc tuyên bố Đài Loan là một quốc gia độc lập với tên gọi “Trung Hoa Dân quốc”, bất kỳ nước nào muốn có quan hệ ngoại giao với Trung Quốc đều phải cắt đứt quan hệ chính thức với Đài Loan.
Điều này dẫn đến Đài Loan bị cô lập về mặt ngoại giao trong cộng đồng quốc tế.
Chính sách này có từ 1949, vào lúc cuộc nội chiến ở Trung Quốc kết thúc. Quốc dân đảng thất bại, chạy về Đài Loan và lập chính phủ riêng, trong lúc phe Cộng sản tuyên bố thành lập Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa tại đại lục. Cả hai đều tuyên bố mình đại diện cho toàn bộ Trung Quốc.
Kể từ đó, Trung Quốc đã đe dọa dùng vũ lực nếu Đài Loan tuyên bố độc lập một cách chính thức. Tuy nhiên, Trung Quốc cũng duy trì chính sách ngoại giao mềm dẻo hơn với Đài Loan trong những năm gần đây.
Lúc đầu, chính phủ nhiều nước kể cả Hoa Kỳ công nhận Đài Loan và xa lánh Trung Quốc cộng sản.
Nhưng rồi làn gió ngoại giao đã đổi hướng khi Trung Quốc và Hoa Kỳ cùng có nhu cầu phát triển quan hệ với nhau trong đầu thập niên 1970. Nhiều nước đã cắt đứt quan hệ với Đài Bắc để lập quan hệ với Bắc Kinh.
Sau nhiều năm có quan hệ nồng ấm hơn, Hoa Kỳ thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức với Bắc Kinh vào năm 1979 dưới thời Tổng thống Jimmy Carter.
Kết quả là Hoa Kỳ phải cắt đứt quan hệ với Đài Loan và đóng cửa sứ quán tại Đài Bắc. Nhưng năm đó, Hoa Kỳ cũng thông qua Luật Quan hệ với Đài Loan (Taiwan Relations Act), theo đó đảm bảo giành sự ủng hộ cho hòn đảo này. Về cơ bản, điều luật này quy định Mỹ phải giúp Đài Loan tự vệ – đó là lý do vì sao Mỹ tiếp tục bán vũ khí cho Đài Loan.

Tòa Bạch Ốc đổi chủ, không có nghĩa là chính sách của Hoa Kỳ về Trung Quốc sẽ thay đổi

Có thể, trong một thời điểm nào đó, chính quyền Bắc Kinh nghĩ rằng nếu một tổng thống khác lên thay ông Trump có lẽ Bắc Kinh sẽ dễ đối phó hơn. Tuy nhiên, khi Tòa Bạch Ốc đổi chủ, hình như mối quan hệ ngoại giao giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ chưa có gì gọi là sáng sủa, thậm chí ngày càng xấu đi.
Cụ thể, trong thời gian gần đây, nhiều phái đoàn chính khách, các nghị sĩ của Hoa Kỳ và các nước đồng minh đã thường xuyên tổ chức các chuyến công du chính thức đến Đài Loan, thậm chí một số chuyến đi còn ghi dấu ấn về việc nâng cấp ngoại giao, và đề nghị xem xét lại chính sách ‘một Trung Quốc’.
Về quân sự, Hoa Kỳ và đồng minh thường xuyên tổ chức các cuộc tập trận, tuần tra trên biển Đông và đi qua qua eo biển Đài Loan có chủ đích.
Chính những động thái khá rõ ràng của Hoa Kỳ khiến Bắc Kinh lo lắng, và họ phải tự đặt câu hỏi rằng, “năm 1979, Hoa Kỳ chính thức quay lưng với Đài Loan, vậy thì sau 40 năm, 50 năm, hoặc 60 năm…liệu Hoa Kỳ có quay lưng lại với Trung Quốc”.
Câu hỏi tuy còn bỏ ngõ, nhưng câu trả lời có lẽ cũng khá rõ, nếu vì lợi ích của quốc gia, Hoa Kỳ có thể sẽ làm lại như thế
Không có gì ngạc nhiên khi mới đây, chính quyền Bắc Kinh lên tiếng đe dọa : ‘Mỹ chớ nên có bất kỳ ảo tưởng nào về Đài Loan’
Dứt khoát không có chuyện thỏa hiệp về Đài Loan và Hoa Kỳ chớ nên có bất kỳ ảo tưởng nào về việc này, Bộ Quốc phòng Trung Quốc hôm 25/11 tuyên bố, và nói rằng Washington đã có một loạt ‘khiêu khích’ trên nhiều vấn đề.
Trung Quốc nói rằng Đài Loan, hòn đảo mà Bắc Kinh tuyên bố là thuộc về họ, là vấn đề nhạy cảm nhất trong quan hệ với Mỹ, nước cung cấp vũ khí quan trọng nhất và hậu thuẫn lớn nhất cho Đài Loan.
Những khác biệt sâu sắc về Đài Loan vẫn tiếp diễn trong cuộc gặp thượng đỉnh qua màn hình hồi đầu tháng giữa Tổng thống Mỹ Joe Biden và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Ông Tập nói rằng những người đòi độc lập ở Đài Loan, và những ai ủng hộ họ ở Mỹ, đang ‘đùa với lửa’.
Tại một cuộc họp báo hàng tháng ở Bắc Kinh, khi được yêu cầu bình luận về mối quan hệ quân sự Trung-Mỹ nhìn từ cuộc đối thoại Biden-Tập, phát ngôn nhân Bộ Quốc phòng Trung Quốc Ngô Khiêm nói điều tốt cho cả hai nước là mối quan hệ lành mạnh và ổn định và đó cũng là điều thế giới mong đợi. Trung Quốc sẵn sàng duy trì trao đổi và hợp tác với Mỹ, ông nói thêm.
“Tuy nhiên, có lúc, phía Mỹ đã nói rất nhiều điều vô trách nhiệm và khiêu khích rất nhiều về Đài Loan, Biển Đông, thực hiện các chuyến trinh sát gần bằng chiến hạm và phi cơ,” ông Ngô nói.
Trung Quốc có nguyên tắc cho sự phát triển quan hệ giữa quân đội hai nước, và nguyên tắc đó nói rằng chủ quyền, phẩm giá và lợi ích cốt lõi của họ không thể bị xâm phạm, ông Ngô nói thêm.
“Nhất là vấn đề Đài Loan, Trung Quốc không có chỗ cho thỏa hiệp và phía Mỹ không nên có bất kỳ ảo tưởng nào về điều này”.
Đài Loan lên án Trung Quốc tăng cường áp lực ngoại giao và quân sự để ép buộc hòn đảo này chấp nhận chủ quyền của TQ Tổng thống Đài Loan Thái Anh Văn đã tuyên bố sẽ bảo vệ hòn đảo và nói rằng chỉ người dân Đài Loan mới có thể quyết định tương lai hòn đảo.

Thượng đỉnh dân chủ: Mỹ mời Đài Loan, không mời Trung Quốc một thông điệp rõ ràng cho Bắc Kinh

Chính quyền của Tổng thống Mỹ Biden đã mời Đài Loan tham gia “Hội nghị thượng đỉnh vì dân chủ” vào tháng tới, theo bản danh sách những nước tham gia được công bố hôm 23/11. Động thái này khiến Trung Quốc nổi giận.
Đây sẽ là hội nghị thượng đỉnh về dân chủ đầu tiên và là phép thử về lời quả quyết mà Tổng thống Joe Biden đưa ra trong bài phát biểu đầu tiên của ông về chính sách đối ngoại hồi tháng 2. Khi đó, ông nhấn mạnh rằng sẽ đưa Hoa Kỳ trở lại vị trí lãnh đạo toàn cầu để mặt đối mặt với các thế lực chuyên quyền do Trung Quốc và Nga cầm đầu.
Trong danh sách khách mời của Bộ Ngoại giao Mỹ, có 110 nước tham gia sự kiện sẽ diễn ra qua mạng vào hai ngày 9 và 10/12, có mục tiêu ngăn chặn tình trạng dân chủ bị thụt lùi và các quyền tự do bị suy yếu trên toàn thế giới. Danh sách không có tên Trung Quốc và Nga.
Bộ Ngoại giao Đài Loan cho biết đại diện cho chính quyền của hòn đảo sẽ là Bộ trưởng Kỹ thuật số Audrey Tang, và Hsiao Bi-khim, vị này về thực chất là đại sứ của Đài Loan tại Washington.
Bộ Ngoại giao Đài Loan nói thêm: “Việc nước chúng tôi được mời tham gia ‘Hội nghị thượng đỉnh vì dân chủ’ chính là sự khẳng định về những nỗ lực của Đài Loan dành cho thúc đẩy các giá trị dân chủ và nhân quyền trong những năm qua”.
Bộ Ngoại giao Trung Quốc nói họ “kiên quyết phản đối” lời mời này
Đài Loan thẳng thừng đáp trả Bắc Kinh không có quyền lên tiếng về việc này.

Thay lời kết

Hơn 40 năm trước, Hoa Kỳ thay đổi chiến lược ngoại giao đối với Đài Loan và Trung Quốc. Trên lý thuyết, Hoa Kỳ và các cường quốc vẫn nói rằng ‘tôn trọng chính sách một Trung Quốc’ nhưng trên thực tế rất khó nói điều gì sẽ xảy ra, khi ngày nay nhiều chính trị gia và các tổ chức đã kêu gọi xem xét lại chính sách một Trung Quốc. Hơn thế nữa, trong thời điểm hiện tại, đại đa số người dân Đài Loan đều muốn trở thành một quốc gia độc lập. Đó là nguyện vọng chính đáng.
Chúng tôi xin mượn lời tuyên bố của Tổng thống Thái Anh Văn thay cho lời kết:
“Vận mệnh Đài Loan hãy để cho người dân Đài Loan quyết định”

Phuong Nghi (tổng hợp)

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here