‘CÂY GẬY’ KINH TẾ CỦA MỸ CÓ ĐỦ SỨC KHUẤT PHỤC TALIBAN?

0
129
Ảnh các lãnh đạo chủ chốt của Taliban trên đường phố Kabul, Afghanistan, từ hôm 25/08/2021. AP

Sau 20 năm chiến tranh ở Afghanistan, viện trợ kinh tế là « mũi tên duy nhất còn lại trong chiếc nỏ » trong tay Hoa Kỳ đối với phe Taliban cầm quyền, theo nhận định của chuyên gia Michael Kugelman, trung tâm nghiên cứu Wilson Center.
Quân đội Mỹ đã chính thức rời khỏi lãnh thổ Afghanistan, nhưng Washington chưa thể quay lưng lại với quốc gia Nam Á này. Vì chính từ Afghanistan và dưới sự che chở của Taliban mà tổ chức khủng bố Al Qaeda từng lên kế hoạch tấn công vào những biểu tượng tài chính, chính trị và quân sự của Hoa Kỳ trong loạt khủng bố 11/09/2001.
Phát biểu tại Nhà Trắng hôm 31/08/2021, tổng thống Joe Biden nhấn mạnh Washington có những «phương tiện để gây sức ép» với Taliban, buộc những chủ nhân mới ở Kabul phải « tôn trọng » những gì đã thỏa thuận với siêu cường số 1 thế giới. Nhưng ngay sau đó, cố vấn an ninh quốc gia Jake Sulivan đã nói thêm : Mỹ chờ xem Taliban xử sự ra sao, « trước khi quyết định về khả năng viện trợ kinh tế và phát triển » cho Afghanistan.
Hãng tin Pháp AFP trích lời nhà nghiên cứu Kugelman của viện Wilson Center cho rằng lá bài kinh tế là chìa khóa duy nhất để Washington đối thoại với chính phủ mới ở Kabul, nhất là khi Hoa Kỳ đang nắm giữ 9 tỷ đô la dự trữ ngoại tệ của Afghanistan, đang bị phong tỏa ở Mỹ.
Năm 2019, viện trợ quốc tế chiếm tới 75 % chi tiêu công của quốc gia Nam Á này. Afghanistan là một trong những nước nghèo nhất thế giới. Không có viện trợ quốc tế, 50 % công chức của Afghanistan không được trả lương. Nhưng « mũi tên kinh tế » đó của Mỹ hiệu quả tới mức nào ? Trung Quốc đã nhanh chóng trấn an Taliban là sẽ hỗ trợ phong trào Hồi Giáo cực đoan này trong giai đoạn sắp tới.
Graeme Smith, tổ chức International Crisis Group, ghi nhận : Phương Tây luôn bị ám ảnh về những phương tiện để gây sức ép, mà quên mất một thực tế phũ phàng là «Chúng ta đã thua» ở Afghanistan. Do vậy, quan hệ sắp tới đây sẽ là một cuộc « thương lượng có lợi cho cả đôi bên».
Ưu tiên trước mắt của chính quyền Biden là hoàn tất các chương trình di tản, đưa các công dân Mỹ và những người Afghanistan từng cộng tác với quân đội Mỹ mà tính mạng bị đe dọa thoát khỏi bàn tay Taliban.
Hiện tại bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ vẫn dùng đòn « áp lực ». Phát ngôn viên của bộ này Ned Price tuyên bố « các biện pháp trừng phạt » có thể được xóa bỏ hay giảm nhẹ, nhưng điều đó « tùy thuộc vào thái độ » của Taliban. Graeme Smith quan niệm, chính sách trừng phạt cần được điều chỉnh để cho phép viện trợ quốc tế vào được Afghanistan, « tránh để gây thêm bất ổn trong khu vực và tạo nên những làn sóng di dân chưa từng thấy ».
Hơn nữa, AFP nhắc lại, về lâu về dài, lợi ích của nước Mỹ là diệt trừ khủng bố. Ông Biden đã nhiều lần khẳng định « nhiệm vụ đã hoàn thành, Hoa Kỳ đã đạt đến đích».
Giới quan sát cho rằng, Washington cần được bảo đảm rằng đó không chỉ là những tuyên bố suông. Vẫn theo trung tâm nghiên cứu International Crisis Group, để thực sự diệt trừ nạn khủng bố, trớ trêu thay, nước Mỹ lại ít nhiều cần đến sự hợp tác của Tailban, mà trước tiên là qua trung gian của Qatar.
Trong mắt nhà cựu ngoại giao Elizabeth Threlkeld, trung tâm nghiên cứu Stimson Center, cũng chính trên cơ sở hai cam kết của Taliban : chống khủng bố và lập chính phủ đủ mọi thành phần, mà trong một chừng mực nào đó, những «áp lực ngoại giao » của chính quyền Biden có thể thành công.
Tham khảo RFI

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here