VÌ SAO MỘT SỐ NGƯỜI KHÔNG MUỐN TIÊM VACCINE COVID-19

0
39

Không nghi ngờ gì, vaccine Covid-19 đang cứu mạng sống con người.
Hãy xem xét đến một số số liệu thống kê gần đây ở Anh Quốc: trong một nghiên cứu theo dõi hơn 200.000 người, gần như mọi cá nhân đều đã phát triển kháng thể chống lại virus trong vòng hai tuần sau khi tiêm mũi thứ hai (cho đến nay, hầu hết các loại vaccine cần đều tiêm hai mũi mới đủ liều).
Và bất chấp những lo ngại ban đầu rằng các loại vaccine hiện thời có thể kém hiệu quả đối với biến thể Delta, các phân tích nói rằng cả AstraZeneca và Pfizer-BioNTech đều làm giảm tỷ lệ nhập viện tới 92- 96%.
Như nhiều bác sĩ đã nói đi nói lại, những rủi ro về các phản ứng phụ nghiêm trọng do tiêm vaccine gây ra là rất nhỏ so với nguy cơ nhiễm phải Covid-19.
Vậy nhưng vẫn còn một số lượng tương đối đông người ngại ngần trong việc tiêm vaccine.
Theo một phúc trình gần đây của Quỹ Tiền tệ Quốc tế, số những người này chiếm từ khoảng 12% ở Anh cho tới khoảng 50% ở Nhật và 60% ở Pháp.
Kết quả này đang tạo nên cuộc chiến văn hóa trên trên mạng xã hội, với nhiều người bình luận online rằng những người ngần ngại tiêm vaccine đơn thuần chỉ là do ngang ngạnh hoặc ích kỷ.
Thế nhưng các nhà tâm lý học chuyên nghiên cứu về việc ra quyết định y tế nói rằng những lựa chọn này thường là kết quả của nhiều yếu tố phức tạp cần phải được đề cập tới một cách tế nhị nếu như chúng ta muốn đạt được mức miễn dịch cộng đồng trong dân chúng.

Mô hình 5C

Trước tiên là có những điểm khác nhau cần được xem xét.
Trong lúc người ta có thể dễ dàng cho rằng những người từ chối tiêm vaccine đều có chung niềm tin, thì nên lưu ý rằng nỗi sợ hãi của hầu hết những người ngần ngại tiêm không nên bị đánh đồng với các giả thuyết kỳ quặc của những người nhiệt thành chống đối việc tiêm vaccine.
“Họ rất lớn tiếng và họ hiện diện mạnh mẽ cả trên mạng lẫn ngoài đời thật,” Mohammad Razai từ Viện Nghiên cứu Sức khỏe Cộng đồng thuộc trường St George’s, Đại học London, nói. Ông là người đã viết về những yếu tố tâm lý xã hội gây ảnh hưởng tới việc mọi người quyết định quanh vấn đề vaccine. “Nhưng họ là một cộng đồng thiểu số, rất nhỏ.”
Đa số những người ngần ngại trong việc tiêm vaccine không có nghị trình chính trị, và không cương quyết phản đối vì lý do phản khoa học: họ đơn giản là chỉ lưỡng lự chưa quyết định được nên chọn tiêm vaccine hay không.
Tin tốt là có nhiều người lúc ban đầu ngần ngại nay đang thay đổi suy nghĩ. “Nhưng ngay cả việc trì hoãn cũng được coi là đe dọa tới sức khỏe, bởi tình trạng lây nhiễm bệnh dịch đang diễn ra rất nhanh,” Razai nói.
Điều này cũng đã là vấn đề ngay cả khi chúng ta chỉ phải đối phó với các biến thể virus cũ, nhưng với khả năng lây lan cao hơn của biến thể mới Delta, mục tiêu tiêm vaccine cho nhiều người trong thời gian càng sớm càng tốt đang trở nên vấn đề cấp bách.
Một trong những nghiên cứu hứa hẹn nhất được biết đến là mô hình ‘5C’ (viết tắt của năm từ tiếng Anh đều bắt đầu bằng chữ cái C), theo đó cân nhắc các yếu tố sau:

Tin tưởng (Confidence): niềm tin của con người vào mức độ hiệu quả và an toàn của vaccine, vào cơ quan y tế tiến hành tiêm vaccine cho họ, và vào các nhà hoạch định chính sách ra quyết định triển khai tiêm vaccine

Tự mãn (Complacency): liệu một người có coi bản thân bệnh dịch là nghiêm trọng tới mức đe dọa sức khỏe của bản thân họ hay không

Tính toán (Calculation): sự tìm hiểu tích cực của một cá nhân trước những khối lượng thông tin khổng lồ nhằm đánh giá độ hơn – thiệt, lợi – hại của việc tiêm vaccine

Tiết chế hoặc Thuận tiện (Constraints hoặc Convenience): mức độ cần tiết chế hoặc mức thuận tiện để những người đang băn khoăn tiếp cận tới vaccine là dễ dàng hay phức tạp tới đâu

Trách nhiệm tập thể (Collective responsibility): tâm lý sẵn lòng bảo vệ người khác khỏi bị lây nhiễm bằng cách bản thân mình tiêm vaccine
Trong một nghiên cứu gần đây, hiện vẫn chưa được công bố, Betsch đã sử dụng một mô hình để dự đoán về việc mọi người chấp nhận tiêm vaccine Covid-19, và kết quả thu được cho đến nay cho thấy mô hình 5C có thể giải thích được lý do vì sao có những sự khác biệt lớn trong quyết định của mọi người.
Tất nhiên là còn có những yếu tố khác nữa tác động tới quyết định này. Một nghiên cứu gần đây từ Đại học Oxford cho thấy nỗi sợ hãi mũi kim tiêm là một rào cản lớn cho khoảng 10% dân số.
Tuy nhiên, cách tiếp cận 5C rõ ràng là nhìn nhận ra được những lý do phổ biến nhất khiến một số người ngần ngại tiêm vaccine.
Chúng ta cũng không nên quên rằng còn có nhiều yếu tố xã hội khác có thể ảnh hưởng tới việc một người chấp nhận tiêm vaccine hay không – yếu tố Tiết chế hoặc Thuận tiện (Constraints hoặc Convenience) trong mô hình 5C.
Khá là đơn giản, việc nhận thức rằng vaccine là thứ khó tiếp cận sẽ chỉ khiến những ai vốn đã ngần ngại sẽ càng trở nên ngần ngại hơn.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here