BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU VÀ NHIỆM VỤ ‘BẤT KHẢ THI’

0
136
Trung Quốc, quốc gia phát thải số một thế giới chiếm hơn 1/4 lượng khí thải toàn cầu

GIEC – nhóm nghiên cứu liên chính phủ của Liên Hiệp Quốc (LHQ) – vừa công bố bản báo cáo gây sốc, dự báo chỉ ít năm tới, mức tăng nhiệt độ Trái đất sẽ vượt quá 1,5°C, kéo theo hàng loạt thiên tai chưa từng có». Các đại thảm họa – dự kiến kinh khủng gấp nhiều lần đại dịch Covid là điều gần như không thể tránh khỏi với nền kinh tế toàn cầu dựa chủ yếu vào năng lượng hóa thạch hiện nay.

***

Tại sao đặt ra mục tiêu gần như không tưởng này ? Mục tiêu giữ cho nhiệt độ Trái đất từ đây đến 2100 tăng không quá 2°C so với thời tiền công nghiệp, và tốt nhất là không quá 1,5°C, là điều được cộng đồng quốc tế thống nhất trong Hiệp định Khí hậu Paris (COP 21), ký kết năm 2015. Vào thời điểm đó, các nhà đàm phán phải hết sức vất vả mới đưa được mục tiêu 1,5°C vào văn bản Hiệp định. Các đại gia xuất khẩu năng lượng hóa thạch và các khách hàng lớn đã chống lại đến cùng mục tiêu vốn bị cho là phi thực tế này.

Nỗ lực đưa «1,5°C» vào Hiệp định Paris

Hiệp định Khí hậu Paris 2015 chính thức thừa nhận mức tăng nhiệt độ vượt quá 1,5°C là mức gây đại họa mà nhân loại cần cố tránh. Sáu năm sau Thượng đỉnh Paris, theo báo cáo của GIEC, công bố hôm 09/08/2021, với tất cả các kịch bản – từ lạc quan nhất đến bi quan nhất – mức tăng nhiệt độ Trái đất sẽ vượt ngưỡng 1,5°C ngay vào năm 2030, tức sớm hơn 10 năm so với dự báo trước đó (năm 2018). GIEC cũng nhấn mạnh là, nếu toàn bộ các cam kết cắt giảm khí thải của 195 quốc gia được thực hiện, thế giới cũng đang trên lộ trình hướng đến mức tăng 3°C. Còn nếu như mức khí thải tiếp tục tăng với tốc độ hiện nay, tương lai Trái đất nóng lên từ 4 đến 5°C đang đón chờ nhân loại.
Điều tra của Cơ quan Khí tượng Anh Quốc cho Tổ chức Khí tượng Thế giới, công bố đầu tháng 8/2021, còn đưa ra dự báo bi quan hơn nhiều : «Trong vòng 5 năm tới, xác suất lên đến 40% là sẽ có một năm nhiệt độ trung bình của Trái đất cao hơn 1,5°C so với thời tiền công nghiệp », và xác suất này sẽ gia tăng với thời gian. Lãnh đạo Cơ quan Khí tượng Thế giới Petteri Taalas nói rằng : Nghiên cứu với độ tin cậy khoa học cao cho thấy rõ là chúng ta đang tiến dần đến cái mốc giới hạn nhiệt độ được ấn định trong Hiệp định Paris.

Viện Hàn Lâm Khoa Học Úc buông xuôi

AFP ghi nhận : Nội bộ cộng đồng khoa học quốc tế có thái độ rất khác nhau về mục tiêu 1,5°C. Cách đây vài tháng, Viện Hàn Lâm Khoa Học Úc công bố Sách trắng về «các hiểm họa với một thế giới mà nhiệt độ tăng quá 3°C», được nhiều nhà khí hậu học nổi tiếng, trong đó có nhiều thành viên của nhóm GIEC ký tên. Sách Trắng của Viện Hàn Lâm Khoa Học Úc khẳng định: « Trên thực tế, giới hạn biến đổi khí hậu không quá 1,5°C hiện nay là điều bất khả thi». Sách Trắng của Viện Hàn Lâm Khoa Học Úc cũng nhấn mạnh là mục tiêu không tăng quá 2°C đòi hỏi những nỗ lực khổng lồ hoàn toàn không dễ thực hiện.
Nhiều chuyên gia khác ngay lập tức đã phản bác lập trường của Viện Hàn Lâm Khoa Học Úc. Theo họ, về mặt khoa học, nhân loại vẫn còn có khả năng giới hạn nhiệt độ Trái đất không tăng quá 1,5°C trong thế kỷ 21. Chuyên gia về chính sách khí hậu quốc tế Alden Meyer (một thành viên ban lãnh đạo E3G, trung tâm tư vấn độc lập về khí hậu châu Âu) lưu ý là con đường hướng tới một thế giới có nhiệt độ dao động ở mức không tăng quá 1,5°C là «vô cùng hiểm trở, gian nan». Nhưng theo ông, «điều đó không có nghĩa là chúng ta chấp nhận buông tay».
Theo kịch bản lạc quan nhất trong báo cáo GIEC, nếu nhân loại toàn tâm toàn ý, đoàn kết hướng tới mục tiêu này, thì mức tăng cao nhất sẽ là 1,5°C vào ngưỡng 2050, và các nỗ lực hướng tới một thế giới « phát thải âm », tức mức hấp thu khí thải cao hơn mức phát ra, với việc cắt giảm triệt để các nguồn khí thải gây hiệu ứng nhà kính, mở rộng gấp bội diện tích rừng, khiến mức tăng nhiệt độ Trái đất có thể được rút xuống còn 1,4°C. Mức tăng giúp cho các thế hệ con cháu chúng ta có được một môi trường khả dĩ yên bình.

1,5°C : Mục tiêu « địa chính trị »

Nhà khí hậu học Peter Thorne, đồng tác giả báo cáo GIEC, giải thích : mục tiêu 1,5°C là một mục tiêu «địa chính trị», một định hướng chung cho phép nhiều quốc gia phối hợp nỗ lực. Xét theo nghĩa này, đây là một động lực có nghĩa hệ trọng. Theo đồng tác giả báo cáo GIEC, nếu đã rất nỗ lực, nhưng không thành công với mục tiêu 1,5°C, thì đạt được 1,7°C dù sao cũng còn tốt hơn nhiều là coi việc vượt quá 1,5°C là thất bại, rồi phó mặc cho số phận. Theo thành viên của tổ chức CARE, một trong những mạng lưới nhân đạo hàng đầu thế giới, nỗ lực để giữ cho nhiệt độ « không tăng quá mỗi một phần mười độ» là điều hệ trọng.
Khác biệt một phần mười độ có thể là không lớn đối với nhiều nước giàu, nhưng đối với các quốc gia nghèo và các cộng đồng dễ tổn thương là vô cùng ghê gớm. Khô hạn, bão lũ, nước biển dâng cao… hàng loạt tai ương gần như không phương chống đỡ. Hơn bao giờ hết, những năm, những tháng, những tuần lễ sắp tới có ý nghĩa sống còn với nhân loại. Thách thức rất khó vượt qua trước mắt là cộng đồng quốc tế phải nâng đủ mức cam kết cắt giảm khí thải tại thượng đỉnh COP 26 Glasgow, để bảo đảm về nguyên tắc, nhiệt độ thế giới không tăng quá 1,5°C so với thời tiền công nghiệp.

Nhiều cường quốc công nghiệp kêu gọi hành động

Sau báo cáo gây sốc của GIEC, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Antony Blinken khẳng định : « Điều cơ bản là tất cả các nước, đặc biệt là các cường quốc kinh tế, phải đóng góp vào thập niên đặc biệt quan trọng này, để cho phép thế giới có thể giữ được mục tiêu duy trì nhiệt độ Trái đất không tăng quá 1,5°C». Lãnh đạo ngoại giao Mỹ nhấn mạnh là chính quyền « Hoa Kỳ đã cam kết cắt giảm 50 đến 52% khí thải » vào năm 2030, so với năm 2005, và « chống khủng hoảng khí hậu » là nhiệm vụ hàng đầu của chính quyền liên bang.
Cùng ngày, trên Twitter, tổng thống Pháp Emmanuel Macron kêu gọi cộng đồng quốc tế « hãy thông qua một thỏa thuận (khí hậu) xứng tầm với tình hình khẩn cấp hiện nay». Thỏa thuận mà tổng thống Pháp nói tới là thỏa thuận về khí hậu tại thượng đỉnh COP 26 tại Glasgow, Anh quốc, dự kiến tổ chức vào cuối tháng 11/2021. Tại thượng đỉnh này, cộng đồng quốc tế phải thống nhất được về các cam kết cắt giảm đủ mạnh để thực thi mục tiêu giữ cho nhiệt độ Trái đất không tăng quá từ 1,5°C đến 2°C so với thời tiền công nghiệp, mà tốt nhất là không quá 1,5°C, bởi vượt quá mức này các hiện tượng thời tiết cực đoan và nhiều hậu quả khác sẽ vượt quá khả năng đối phó của xã hội con người.

Chính quyền Bắc Kinh ‘tiền hậu bất nhất’

Trung Quốc, quốc gia phát thải số một thế giới chiếm hơn 1/4 lượng khí thải toàn cầu, đứng trước trách nhiệm lịch sử. Trong một thông báo gửi đến hãng tin Pháp AFP hôm nay, bộ Ngoại Giao Trung Quốc khẳng định : « Cộng đồng quốc tế cần tin tưởng hoàn toàn vào nỗ lực của Trung Quốc trong lĩnh vực khí hậu ». Bắc Kinh cam kết « sẽ thực thi đúng các cam kết với cộng đồng quốc tế ». Tuy nhiên, việc Trung Quốc vừa tái khởi động hàng loạt mỏ than đá, loại hình năng lượng hóa thạch phát thải số một, khiến cộng đồng quốc tế lo ngại.
Tổng hợp

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here