NHÌN LẠI HỘI NGHỊ THƯỢNG ĐỈNH HOA KỲ – NGA TẠI GENEVA

0
38
Ttổng thống Joe Biden (hình phải) và Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Geneva, Thụy Sĩ

Trong bài phân tích “Châu Á có thể thu hoạch được gì từ thượng đỉnh Biden-Putin – Asia’s Stakes in the Biden-Putin Summit”, đăng trên trang mạng tạp chí Mỹ Foreign Policy hôm 11/06/2021, chuyên gia C. Raja Mohan, giám đốc Viện Nghiên Cứu Nam Á, Đại Học Quốc Gia Singapore, cho rằng phần lớn các quốc gia châu Á – ngoại trừ Trung Quốc – sẽ được lợi từ một quan hệ bớt căng thẳng giữa hai cường quốc Mỹ và Nga.
Theo tác giả, nguyên là thành viên ban Cố Vấn về An Ninh Quốc Gia Ấn Độ, một quan hệ tốt đẹp hơn giữa Washington và Matxcơva chắc chắn sẽ tạo
thuận lợi cho New Delhi trong việc chống lại một Bắc Kinh ngày càng hung hăng.
Và Ấn Độ không đơn độc ở châu Á. Nhiều nước khác, trong đó có Việt Nam, cũng tin rằng vai trò độc lập của Nga sẽ giúp họ không bị kẹt giữa cuộc đọ sức đang nổi lên giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ.
Tình hình thực tế trước mắt cho thấy là cả Matxcơva lẫn Washington đều phô trương lập trường cứng rắn, và nhiều vấn đề khó khăn tiếp tục khuấy động quan hệ giữa hai cường quốc.
Tuy nhiên, theo nhà nghiên cứu Ấn Độ, tổng thống Mỹ Joe Biden có vẻ như sẵn sàng hòa dịu với Nga để dồn sức chống Trung Quốc.
Đối với ông Raja Mohan, sự kiện tổng thống Mỹ Biden quyết định gặp tổng thống Nga Putin vào một thời điểm rất sớm trong nhiệm kỳ của ông cho thấy là ông có một cái nhìn mới về mối quan hệ với Nga, sẵn sàng ổn định măt trận này để tập trung vào thách thức lớn hơn đến từ Trung Quốc, một công việc cần phải huy động sự ủng hộ của châu Âu.
Tuy nhiên, kết thúc hội nghị thượng đỉnh tại Geneva giữa hai nguyên thủ Hoa Kỳ và Nga hình như chỉ dừng lại ở mức ‘những câu nói chỉ mang ý nghĩa ngoại giao’ hơn là những vấn đề thực tế cần được giải quyết. Vậy điều gì đang xảy ra?
Bước thăm dò
Tổng thống Mỹ và Nga ca ngợi các cuộc đàm phán tại Geneva nhưng đạt được rất ít tiến bộ cụ thể tại cuộc gặp gỡ đầu tiên kể từ năm 2018.
Tổng thống Mỹ Joe Biden nói các bất đồng đã được nêu ra, nhưng không bị khuếch đại, và ông nói Nga không muốn một cuộc Chiến tranh Lạnh mới.
Tổng thống Nga Vladimir Putin nói ông Biden là một chính khách giàu kinh nghiệm và hai người “nói cùng một ngôn ngữ”. Cuộc đàm phán kéo dài khoảng ba giờ, ít hơn thời gian dự kiến.
Ông Biden nói họ không cần phải dành thêm thời gian nói chuyện và hiện có triển vọng thực sự trong việc cải thiện quan hệ với Nga.
Để làm quà tặng cho nhà lãnh đạo Nga, ông Biden mang đến cho ông Putin một cặp kính phi công đặt làm riêng, kiểu được Tổng thống Mỹ ưa chuộng, và một tượng bò rừng điêu khắc bằng pha lê. Không rõ ông Putin có tặng quà cho ông Biden hay không. Năm 2018, nhà lãnh đạo Nga tặng cựu Tổng thống Donald Trump một quả bóng đá sau cuộc gặp ở Helsinki, Phần Lan. Hai bên đồng ý sẽ bắt đầu đối thoại về kiểm soát vũ khí hạt nhân. Họ cũng cho biết sẽ đưa các đại sứ trở lại thủ đô của nhau – đại sứ hai nước đã được rút về để tham vấn vào tháng 3, sau khi Mỹ cáo buộc Nga can thiệp vào cuộc bầu cử tổng thống năm 2020.
Tuy nhiên, có rất ít dấu hiệu họ đồng ý với nhau về các vấn đề khác, gồm an ninh mạng, Ukraine và số phận của thủ lĩnh phe đối lập Nga Alexei Navalny, người hiện đang thụ án hai năm rưỡi trong tù.
Ông Biden nói sẽ có “hậu quả tàn khốc” với Nga nếu Navalny chết trong tù….
Nga có muốn hợp tác với Mỹ
Chỉ một ngày sau khi kết thúc cuộc họp thượng đỉnh, ngày 17/6, Tổng thống Vladimir Putin cho biết nước Nga sẵn sàng tiếp tục đối thoại với Mỹ với điều kiện Mỹ cũng sẵn sàng đối thoại.
Tuyên bố được đưa ra một ngày sau hội nghị thượng đỉnh lịch sử giữa ông Putin và Tổng thống Joe Biden ở Geneva (Thụy Sĩ). Tổng thống Putin nói rằng: “Chúng tôi sẵn sàng tiếp tục cuộc đối thoại này với mức tương tự như Mỹ.”
Đánh giá về cuộc gặp đầu tiên giữa ông và Tổng thống Joe Biden, nhà lãnh đạo Nga cho biết cuộc gặp đã diễn ra trong bầu không khí thân thiện, đồng thời đánh giá
cao sự chuyên nghiệp của người đồng cấp Mỹ. Theo ông Putin, Tổng thống Biden biết ông muốn đạt được điều gì và đã thể hiện “một cách khéo léo.”
Trước đó, khi được hỏi lý do tại sao Nga muốn hợp tác với Mỹ, ông Biden nói Nga hiện đang ở “một tình thế rất, rất khó khăn”.
“Họ đang bị Trung Quốc chèn ép. Họ muốn mình vẫn là một cường quốc một cách tuyệt vọng,” ông nói với các phóng viên, ngay trước khi rời Geneva.
Phóng viên BBC Moscow, Sarah Rainsford, nói ông Putin đã nhiều lần muốn nhấn mạnh rằng Nga là một cường quốc hạt nhân – một quốc gia quan trọng, với nền kinh tế nhỏ hơn Mỹ, nhưng vẫn là nền kinh tế quan trọng và đó là lý do tại sao ông Biden đến gặp để nói chuyện với ông.
Nếu bắt tay với Nga
Việc giảm bớt căng thẳng với Nga sẽ tạo điều kiện cho châu Âu chú ý nhiều hơn đến châu Á và hỗ trợ các nỗ lực của Mỹ nhằm đối phó với Trung Quốc. Một châu Âu bớt
lo lắng về Nga có thể đóng một vai trò lớn hơn ở châu Á.
Ấn Độ, cùng với Nhật Bản, đang nỗ lực thu hút các cường quốc châu Âu quan tâm đến trật tự an ninh châu Á. Vào lúc Liên Hiệp Châu Âu và các quốc gia thành viên chủ chốt bắt đầu phát triển các cách tiếp cận mới đối với khu vực Ấn Độ-Thái Bình Dương và nhận rõ được những thách thức mang tính hệ thống do Trung Quốc gây ra, thì khả năng họ góp phần vào an ninh châu Á sẽ bị những mối đe dọa gần gũi hơn đến từ Nga hạn chế.
Khối Đông Nam Á ASEAN từ lâu nay vẫn cố lôi kéo Matxcơva tham gia vào trật tự đa phương trong khu vực, nhưng cho đến nay họ đã thất vọng vì tác động hạn chế của việc Nga xoay trục sang châu Á.
Tình thế có thể thay đổi nếu quan hệ của Nga với Mỹ và châu Âu bớt xung khắc và Matxcơva tách mình ra khỏi các chính sách của Bắc Kinh ở châu Á và khu vực Ấn ĐộThái Bình Dương.
Lời kết
Sâu chuỗi lại vấn đề, mặc dù mối quan hệ giữa Nga và Trung Quốc được cho là khá tốt đẹp ít nhất trong thời điểm hiện tại.
Tuy nhiên, có thể thấy rằng mối quan hệ giữa Nga và Trung Quốc là ‘bằng mặt nhưng không bằng lòng’. Hơn nữa Putin vẫn nuôi tham vọng phải lấy lại được những gì mà Liên Xô cũ đã mất.
Trong khi đó Mỹ và các nước châu Âu cũng như Nhật Bản đang cùng nhau nỗ lực tìm biện pháp để chống lại một Trung Quốc ngày càng hung hăng và tham lam vô độ.
Nói một cách rõ ràng hơn, những bất đồng giữa Mỹ và Nga hiện nay chỉ là mặt nổi của vấn đề. Nếu tính đến lợi ích xa hơn, Mỹ có thể sẽ “hòa hoãn với Nga để phá Trung”, có lẽ cốt lõi của hội nghị thượng đỉnh Geneva là ở chỗ đó.
Phương Nghi (tổng hợp)

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here