NGUYỄN DU & TRUYỆN KIỀU

0
47

Cụ Nguyễn Du “1765-1820”, lúc làm quan đời nhà Nguyễn đã đi sứ sang Trung Hoa và có dịp đọc được pho sách hay “Phong tình cổ lục” trong đó có “Kim Vân Kiều truyện” của tác giả Thanh Tâm Tài Nhân.
Cụ đã dịch từ chữ Hán ra chữ Nôm bằng thơ lục bát gồm có 3,254 câu với lời mở đầu:
“Trăm năm trăm cõi người ta
Chữ tài, chữ mệnh gọi là ghét nhau
Trãi qua một cuộc bể dâu
Những điều trông thấy mà đau đớn lòng
Lạ gì bỉ sắc tư phong
Trời xanh quen thói má hông đánh ghen
Cảo thơm lần giở trước đèn
Phong Tình Cỗ Lục còn truyền sử xanh…
Mở đầu, tác giả Nguyễn Du nói lên nội dung của cốt truyện, trong đó con người và cuộc đời môt trăm năm, cũng phải gặp tài và mệnh tương đố nghĩa là trái nghịch lẩn nhau và sau đó Cụ đưa ra dẫn chứng trong câu chuyện của nhà “Viên Ngoại họ Vương” xây ra năm Gia Tỉnh Triều Minh ở bên Trung Hoa.
Vương Ông có ba người con là Vương Thúy Kiều, Vương Thúy Vân và Vương Quang:
Một hôm, ba chị em họ Vương là Thúy Kiều, Thúy Vân và Vương Quang đi chơi xuân nhân ngày lễ tảo mộ và hội Đạp thanh:
“Thanh minh trong tiết tháng ba
Lễ là tảo mộ, hội là Đạp thanh.
Gần xa nô nức yến oanh
Chị em sắm sửa bộ hàng chơi xuân.
Cảnh tượng tưng bừng với hàng hàng lớp lớp tài tử giai nhân qua lại sang sát với nhau như nêm cùng với xe ngựa chạy ngược xuôi không ngừng như dòng nước đổ:
“Dập dìu tài tử giai nhân
Ngựa xe như nước, áo quần như nêm…”
Đến chiều, ba chị em thông thả ra về. Họ đi dần trên con đường dọc theo ngọn suối uống quanh dòng nước và nhịp cầu nho nhỏ bắt ngang qua ờ đầu ghềnh. Phong cảnh thật là ngoạn mục!
Nhưng khi gặp nấm mồ vô chủ nằm bên vể đường, cỏ đã ngã màu nửa vàng nửa xanh, không ai hương khói! Kiều dừng chân, xúc động và thốt lên:
Rằng: “sao trong tiết thanh minh
Mà đây hương khói vắng tanh thế nầy!”
Vương Quang biết được lai lịch của người dưới mồ, liền lên tiếng:
– Nấm mồ nầy là của Đạm Tiên: Trước đây, nàng là một ca nhi nổi danh tài sắc một thời, làm xôn xao khách yến anh xa gần.
Bỗng nhiên, nàng chết một cách đột ngột và trong lúc đó có một khách phương xa vừa mới đến. Khách thấy vậy nên xót thương nàng, vội làm đám, chôn cất nàng tại đây! Vương Quang vừa dứt lời thì Kiều đã ứa lệ vỉ nghĩ đến lời bạc mệnh chung cho số phận người đàn bà!
“Thoát nghe Kiều đã đầm đầm châu sa
Đau đớn thay phận đàn bà
Lời rằng bạc mệnh gọi là lời chung
Phũ phàng chi bấy hóa công
Ngày xanh mòn mỏi, má hồng phôi pha
Sống làm vợ khắp người ta
Hay thay! thác xuống làm ma không chồng!…” .
Nàng đứng khấn vái trước mồ để cầu sự hiển linh của hồn ma Đạm Tiên hiện về. Và, như nàng đã thấy được hồn hiện:
“Lầm dầm khấn vái nhỏ to
Sụp ngồi đặt cỏ trước mồ bước ra
Một vùng cỏ cháy, bóng tà
Gió hiu hiu thổi một vài bông lau
Kiều xúc động liền rút cây trâm cài trên đầu vạch vào da cây làm bài thơ bốn câu, ba vần (Tứ tuyệt)
Rút trăm sẵn giắt mái đầu
Vach da cây vịnh bốn câu ba vần
Lại càng mê mẩn tâm thần
Lại càng đứng lặng tần ngần chẳng ra
Lại cành ũ dột nét hoa Sầu tuôn đức nối, châu sa vắn dài
Kiều cảm xúc tột độ nên tâm thần mê mẩn, nét mặt ủ dột và nước mắt đầm đìa. Chứng tỏ Kiều là người đa tình, đa cảm, nên phải đa lụy, trong khi người em là Thúy Vân vẫn bình thường và trách khéo chi:
“Vân rằng: “Chị cũng nực cười
Khéo dư nước mắt, khóc người đời xưa!”
Bóng chiều đã ngã, dặm về còn xa và ai cũng nôm na, chỉ có Kiều quyến luyến, chần chờ, trông đợi sự hiển linh của hồn ma Đạm Tiên:
“Dễ hay tình lại gặp tình
Chờ xem, ắt thấy hiển linh bây giờ
Một lời nói chửa kịp thưa
Phút đâu trận gió cuốn cờ đến ngay
Ào ào đổ lộc, rung cây
Ở trong dường có hương bay ít nhiều
Dè chừng ngọn gió lần theo
Dấu giày từng bước in rêu rành rành
Mặt nhìn, ai nấy đều kinh Nàng rằng:
“Này thực tinh thành chẳng xa
Hữu tình ta lại gặp ta
Chờ nề u hiển mới là chị em
“ Đã lòng hiển hiện cho xem
Tạ lòng, nàng mới nối thêm vài lời…”
Đoạn thơ trên, cụ Nguyễn Du đã tả tâm trạng của Kiều với lòng tin vào hồn ma Đạm Tiên và hồn ma đã hiện về !
Đây là một hiện tượng “Cảm ứng “, ai tin nấy gặp. Kiều tin ma thì gặp ma !

***
Cũng trong chiều hôm ấy, hình ảnh của chàng thư sinh cữi ngựa, vai mang túi thơ, buông cương ngựa thông thả đi theo lối băng về phía ba chi em.
Khi bắt gặp, chàng xuống ngựa đến thăm hỏi. Trong lúc ấy, Thúy Kiều và Thúy Vân e lệ nép mình dưới những cành hoa, còn Vương Quang quen mặt ra chào và biết là người ở quanh quất đâu đây:
“Chàng Vương quen mặt ra chào
Hai Kiều e lệ nép vào dưới hoa
Nguyên người quanh quất đâu xa
Họ Kim tên Trọng, vốn nhà trâm anh
Nền phú quí, bậc tài danh
Văn chương nết đất, thông minh tính trời…”
Kiều đang đấm chìm trong hồn ma Đạm Tiên nhưng khi gặp Kim Trọng, một chàng trai tuấn tú, lịch sự, dõng dạc từ trên lưng ngựa bước xuống với vẻ đẹp cao sang quí phái!
“Hài văn lần bước dặm xanh
Một vùng như thể cây quỳnh, cành dao
Chàng Vương quen mặt ra chào
Hai Kiều e lệ nép vào dưới hoa…”
Một niềm vui hiện trong tim nàng hình ảnh một thư sinh tuấn tú nhưng nàng vẫn hoài nghi cho số phận mình:
“Người đâu gặp gỡ làm chi
Trăm năm biết có duyên gì hay không! …”

Kiều là người đa tình, đa cảm nên phải đa lụy! Tối hôm ấy, Kiều ngồi tựa ghế, nhìn trăng và lòng rộn lên trăm mối tơ vò!. nào là khóc cho mình cho người và cuối cùng nàng chìm dần vào giấc ngủ và mơ thấy hồn Đạm Tiên hiện về báo mộng cho nàng biết là nàng có tên trong sổ “Đoạn trường”:
“Mấy lời hạ cố đến nhau
Mấy lời hạ tứ ném châu gieo vàng
Vân trình hội chủ xem tường
Mà sao trong sổ đoạn trường có tên
Âu đành quả kiếp nhân duyên
Cùng người một hội một thuyền đâu xa

Võ Văn Bằng

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here