LIỆU THỔ NHĨ KỲ CÓ “BÁN ĐỨNG” NGƯỜI DUY NGÔ NHĨ ĐI CHO TRUNG QUỐC ?

0
263
Biểu tình ủng hộ người Hồi giáo Duy Ngô Nhĩ tại khuôn viên Beyazid, Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, ngày 01/10/2020. AFP

Thổ Nhĩ Kỳ được xem là vùng đất an toàn cuối cùng của người Duy Ngô Nhĩ, thế nhưng bây giờ mọi sự có thể đổi khác! Họ có thể bị bắt và bị dẫn độ về Trung Quốc.

Chính quyền Ankara và Quốc Hội cố gắng trấn an cộng đồng người Duy Ngô Nhĩ sống tại Thổ Nhĩ Kỳ trước ngày phê chuẩn hiệp định dẫn độ song phương đã được Ankara và Bắc Kinh ký kết từ năm 2017.

Từ một tuần qua, gần như mỗi ngày, cộng động người Duy Ngô Nhĩ tại Istanbul tập hợp trước tòa lãnh sự Trung Quốc đòi được cung cấp thông tin về những người thân bị mất tích.

Theo RFI mô tả, nào là anh em, nào là những người mẹ, hay chú bác bị mất tích… . Có khoảng gần ba chục người tụ tập trước tòa lãnh sự Trung Quốc tại Istanbul. nhưng mỗi câu chuyện của họ là một tấn bi kịch. Trong số này, Medine cho biết từ 4 năm nay, cô không có tin tức gì của người chị là Mesude. Cô nói : «Vì sức khỏe của mẹ tôi suy yếu, chị gái tôi đã phải sang Trung Quốc. Và từ đó chị tôi không bao giờ trở lại. Chị còn sống hay không? Khỏe mạnh hay đau ốm thế nào? Chị có bị chính quyền Trung Quốc lấy nội tạng hay không ? Mẹ tôi mất đã ba tháng nay rồi, và tôi không có tin tức gì của chị ».

Cho dù hai chị em cô đều có quốc tịch Thổ Nhĩ Kỳ sau nhiều năm du học tại Istanbul, chính quyền Trung Quốc không cung cấp bất kỳ một thông tin gì về Mesude, kể cả tòa đại sứ Thổ Nhĩ Kỳ tại Trung Quốc cũng vậy. Không ai biết thân phận Mesude và đứa con gái nay đã 4 tuổi của cô ra sao.

Medine kể tiếp : một lần, cô được một người bạn gửi cho tấm ảnh, nhưng mọi liên lạc hai chiều đều bị chính quyền Trung Quốc chận lại.

Medine đang mở một quán bán các món ăn truyền thống tại Istanbul, nên không thể trở về Trung Quốc. Cô gái không loại trừ khả năng Trung Quốc lập một danh sách yêu cầu Ankara cho dẫn độ những người Duy Ngô Nhĩ đang sống tại đây. Theo cô, có những người bị Trung Quốc kết án chỉ vì họ đã theo học ở Thổ Nhĩ Kỳ.

Quốc Hội Thổ Nhĩ Kỳ sẽ họp vào ngày 26/01/2021. Trước mắt, không thể biết liệu hiệp định dẫn độ hai chiều có được đưa vào chương trình nghị sự của kỳ họp này hay không.

Họ có bị dẫn độ ?

Ngày 27/12/2020, Bắc Kinh thông báo đã phê chuẩn hiệp định dẫn độ được ký kết với Ankara năm 2017. Văn bản này cho phép thúc đẩy nhanh hơn nữa thủ tục cho hồi hương một số người Duy Ngô Nhĩ bị Trung Quốc gắn cho ‘nhãn hiệu khủng bố ».

Giới quan sát cho rằng đây là cách thức Trung Quốc gây áp lực với Thổ Nhĩ Kỳ, cho đến giờ được xem là vùng đất tị nạn an toàn cho hàng ngàn người Duy Ngô Nhĩ. Câu hỏi đặt ra : Vốn dĩ bị lệ thuộc nhiều vào đầu tư từ Trung Quốc, liệu Thổ Nhĩ Kỳ có cho dẫn độ người Duy Ngô Nhĩ về Trung Quốc hay không ?

Nhà báo Cerise Sudrey-Le Dû nhận định : « Họ gồm khoảng 50.000 người. Tất cả đều có nhiều chuyện thương tâm để kể về các trại tập trung hay những cuộc chạy trốn cùng cực. Tại Thổ Nhĩ Kỳ, người Duy Ngô Nhĩ đã tìm được nơi lánh nạn và có được sự ủng hộ vững chắc của người dân. Bởi vì, sắc dân Duy Ngô Nhĩ cũng là người Hồi Giáo, họ chia sẻ cùng một ngôn ngữ có nguồn gốc chung với tiếng Thổ Nhĩ Kỳ. Nhưng hiệp định mới, mà Trung Quốc vừa phê chuẩn cuối tuần qua, rất có thể lại làm dấy lên nỗi sợ hãi của cộng đồng này vì văn bản dường như sẽ cho phép dẫn độ một số người Duy Ngô Nhĩ, bị Trung Quốc “dán nhãn khủng bố”.

Thổ Nhĩ Kỳ hiện vẫn chưa phê chuẩn văn bản vì còn phải đợi Nghị Viện thông qua trước.

Nhưng Recep Tayyip Erdogan, tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ, nếu như cách nay sáu năm có nói đến nạn diệt chủng để nhắc đến số phận người Duy Ngô Nhĩ, thì giờ tỏ ra dịu giọng hơn.

Phe đối lập tố cáo chính phủ bất lực trước Bắc Kinh. Bởi vì, phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng kinh tế lâu dài, hơn bao giờ hết Thổ Nhĩ Kỳ cần đến các nhà đầu tư Trung Quốc. Một số báo cáo thậm chí cáo buộc Ankara đã bắt tay thực hiện hiệp định và âm thầm cho dẫn độ người Duy Ngô Nhĩ về Trung Quốc ».

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here