PHONG TRÀO THƠ MỚI

0
245
Nữ sĩ Hồ Xuân Hương (hình minh họa)

Khi làn gió văn minh Tây phương thổi sang Việt Nam ở cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 thì có sự thay đổi về chính trị, xã hội và nhất là văn hóa mà ngôn ngữ và thơ văn đóng vai trò truyền thông rất quan trọng.

Đó là một cuộc cách mạng về văn hóa. phát xuất đầu tiên từ các nhà Nho học như Hồ Xuân Hương “1772-1822”, Cao Bá Quát “1809- 1854” Trần Tế Xương “1870- 1907”…

Họ là những bậc uyên thâm về nho học như Cao Bá Quát. Ông đã từng nói “Trong thiên hạ có bốn bồ chữ, ông Cao Bá Đạt em của ông và ông Nguyễn văn Siêu chiếm một bồ, còn lại ba bồ là phần của ông”

Các bậc tiền bối, tuy bị ảnh hưởng nặng nề về văn hóa Trung Hoa nhưng luôn luôn cầu tiến bộ “Nhật nhật tân, hựu nhật tân” nên họ đã tự thay đổi tư duy một cách nhanh chóng như bài thơ của Trần Tế Xương dưới đây:

-Cái học nhà Nho đã hỏng rồi.

Mười người theo học, chín người thôi
Cô hàng bán sách lim dim ngủ
Thầy khóa tư lương nhấp nhõm ngồi
Sĩ khí rụt rè, gà thấy cáo
Văn chương chữ nghĩa đấm ăn xôi
Tôi đâu dám mĩa làng tôi nhỉ?
Trình có quan tiên thứ chỉ tôi.

Nhà thơ Cao Bá Quát, sau khi đi  phục dịch trên chuyến tàu từ Tân Gia Ba “Singapore” trở về, ông cảm nhận được sự văn minh, phồn thịnh của nước ngoài nên cảm tác bài thơ sau đây:
Tân Gia vừa vượt con tàu
Mới hay vũ trụ một bầu bao la
Giựt mình khi ở xó nhà
Văn chương chữ nghĩa khéo là trò chơi.

Nữ sĩ Hồ Xuân Hương là nhà thơ
độc lập, phóng khoáng hoàn toàn
dùngchữ Việt “quốc ngữ”:
Đánh đu
Một cột khen ai khéo khéo trồng
Người thì lên đánh, kẻ ngồi trông
Trai co gối hạt lom khom cật
Gái uống lưng cong ngửa ngửa lòng
Bốn mãnh quần hồng bay phấp phới
Hai hàng chân ngọc duỗi song song.
Chơi xuân đã biết xuân chăng tá
Cọc nhổ lên rồi, lổ bỏ không.

Về sách giáo khoa đầu tiên là “Quốc văn giáo khoa thư” và “Luân lý giáo khoa thư” do một  nhóm hoc giả Trần trọng Kim, Nguyễn văn Ngọc, Đăng đình Phúc biên soạn dùng để dạy cho bậc sơ đẳng tiểu học.

Báo chí và sách truyện do nhóm “Tự Lực Văn Đoàn” gồm có Nhất Linh, Khái Hưng, Hoàng Đạo… thực hiện như tuần báo Phong Hóa “1932-1936”- Ngày Nay và các tác phẩm nổi bật như Hồn bướm mơ tiên “1933” của Khái Hưng – Đoạn tuyệt “1934” của Khái Hưng – Nửa chừng xuân “1938” của Khái Hưng – Anh phải sống “1034” của Nhất Linh & Khái Hưng .

Các tác phẩm ấy đều chứa đựng sự kiện lịch sử giao thời giữa Đông, Tây và quan niệm cũ và mới. Đầu thập niên 1930, văn chương Việt Nam đã diễn ra một phong trào đổi mới thơ ca, phù hợp với xu hướng của thời đại: Câu văn phải trong sáng, ý văn phải súc tích, không cần vần luật, niêm luật và điển tích như thơ cũ nhưng vẫn sống động, lai láng hồn thơ như
ông Phạm Quỳnh đã nói: “Tiếng  thơ là tiếng kêu của con tim, để cho nó tự do, phóng khoáng không thể ngăn chận hay gò bó nó vào các luật thơ của người Tàu”.

Thêm vào đó, các học giả từ Pháp trở về nước, mang theo sách báo, thơ văn dich ra tiếng Việt, phổ biến rộng rãi trong nước nên đã ảnh hưởng sâu rộng đến phong trào làm thơ mới như Xuân Diệu, Chế Lan Viên, Hàn Mặc Tử, Phan Khôi, Nguyễn Bính, Đoàn văn Cừ, Phan Châu Trinh…Phần nhiều ý tưởng của thơ văn chịu ảnh hưởng trường phái lãng mạn của Pháp như Alphonse De Lamartine “1790- 1869”. Điển hình câu thơ sau đây:
“Objets imanimes, avez vous donc
une âme qui s’attache à notre âme
et la force d’aimer”.

(Hởi các vật vô tri vô giác, ngươi có linh hồn chăng mà bắt ta phải ràng buộc và đắm đuối)
Hay câu thơ của Paul Verlaine:
“Il pleure dans mon coeur come il  pleut sur la ville”.
Dich:
(Mưa trong lòng tôi cũng như mưa ngoài đường phố).
Ý tưởng câu thơ trên như câu thơ Kiều của cụ Nguyễn Du
“Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ”
Đặc biệt là bài thơ mang tinh lãng mạn của Hàn Mặc Tử có tưa đề:
Đây thôn Vỹ Dạ
-Sao anh không về thăm thôn Vỹ?
Nhìn nắng hàng cau, nắng mới
lên
Vườn ai mướt quá, xanh như ngọc
Lá trúc che ngang mặt chữ điền
Gió theo lối gió, mây đường mây
Dòng nước buồn thiu, hoa bắp lay
Thuyền Ai đậu bến sông trăng đó
Có chỡ trăng về kịp tới nay?
Mơ khách đương xa, khách đường
xa
Áo em trắng quá nhìn không ra
Ở đây sương khói mờ nhân ảnh
Ai biết tình ai có đậm đà.

Còn tiếp.

Võ văn Bằng

 

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here