KHOA HỌC LÝ GIẢI CÁCH CÁC LOÀI CHIM DI TRÚ NHỚ ĐƯỜNG

0
658

Có những hiện tượng con người đã biết đếntừ lâu, hhưng cũng không tài nào biết đượclý do hoặc cơ chế đằng sau là gì. Một trongsố đó chính là cách các loài chim di trú nhớđường di chuyển mỗi năm.Bạn biết đấy, các loài chim ấy có thể địnhhướng rất tốt. Mùa đông chúng chuyển vềphương Nam để tránh rét, và rồi lại ngượctrở về phương Bắc khi đông qua. Sở dĩchúng làm được như vậy là nhờ khả năngđịnh vị đường đi qua từ trường của Trái đất- ít nhất thì đó là những gì mà các nhà khoahọc trước kia từng tin tưởng.Nói cách khác, chim di trú có khả năngtrông thấy từ trường. Nhưng bí mật đằngsau khả năng ấy là gì thì phải đến bây giờ,khoa học mới giải mã được.Trước kia, khoa học tin rằng trong mỏ chimcó chứa sắt, nhờ vậy chúng có thể cảmnhận được từ trường. Nhưng theo nghiêncứu mới do các chuyên gia từ Thuỵ Điểnvà Đức thực hiện, thì bí mật nằm ở một loạiprotein trong mắt chim, mang tên Cry4.Cry4 là thuộc một phân lớp protein mangtên cryptochromes – một dạng thụ thể cảmnhận ánh sáng rất nhạy với ánh sáng xanh,có ở cả động vật và thực vật. Nhưng trongmột nghiên cứu vào tháng 4/2018, ngườita đã nhận thấy dường như Cry4 có thể xácnhận được cả từ trường của Trái đất, và gọinó là magnetoreception – hay thụ thể cảmnhận từ trường.Trên thực tế, khả năng cảm nhận từ trườngcủa các loài chim dường như chỉ xuất hiệnkhi có ánh sáng ở đó. Nói cách khác, nóphụ thuộc hoàn toàn vào ánh sáng xanh từMặt trời. Điều này cũng có nghĩa rằng, khảnăng ấy liên quan đến thị giác, và các loàichim thực sự “nhìn” được từ trường.Để có được kết quả này, các chuyên giatừ ĐH Lund của Thụy Điển và ĐH Carlvon Ossietzky Oldenburg của Đức đã thínghiệm trên 2 loài chim. 1 là loài chimmanh manh (zebra finch), và 2 là chim cổđỏ châu Âu.Nhóm từ ĐH Lund xác định được 3 loạicryptochrome, là Cry1, 2, và 4 có trongmắt của chim manh manh. Giả thuyết đượcđặt ra là 3 loại protein này chịu trách nhiệmcho khả năng cảm nhận từ trường.Qua một số thử nghiệm khác, thì dườngnhư Cry1 và 2 đã thay đổi với mật độ rấtđáng kể qua từng ngày. Trong khi đó, Cry4luôn được giữ ở mức ổn định, và trở thànhứng cử viên duy nhất.Nghiên cứu tại Oldenburg cũng cho kếtquả tương tự. Ngoài ra, họ còn có một sốkhám phá rất thú vị. Đầu tiên là Cry4, nótập trung rất nhiều trong võng mạc củachim – nơi hấp thụ nhiều ánh sáng nhất. Cónghĩa, khả năng ấy hoàn toàn phụ thuộcvào ánh sáng.Tóm lại, chim chóc thực sự nhìn được từtrường, và tất cả là nhờ vào một loại thụ thểcảm nhận ánh sáng mang tên Cry4. Dù vậy,chúng thực sự trông thấy những gì thì khoahọc vẫn chưa xác định chính xác được.Nghiên cứu được công bố trên tạp chí Cur-rent Biology.

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here