NIỀM HY VỌNG CHO NHỮNG NGƯỜI BỊ BẠI LIỆT

0
355

Trước kia, khoa học vẫn tin rằng chấn   thương cột sống dẫn đến bại liệt là dạng   thương tổn vĩnh viễn, không thể phục hồi.   Nhưng nay, mọi chuyện đã khác rồi.      Mới đây, một nghiên cứu do quỹ Christo-   pher and Dana Reeve đầu tư đã mang đến      đột phá khiến y học phải sửng sốt. Đó là   một thiết bị được cấy vào cột sống, và nó   đã giúp 3 bệnh nhân bị liệt có thể đứng   dậy, thực hiện những bước đi đầu tiên trong   nhiều năm.   Một trong 3 bệnh nhân là Jered Chinnock   (29 tuổi), bị liệt từ năm 2013. Anh cũng là   bệnh nhân bị liệt đầu tiên có khả năng tự   mình bước đi tại tổ chức y tế Mayo Clinic.   Với một thiết bị cấy vào cột sống, nó mang   khả năng “tái kết nối” neuron thần kinh từ   chân đến não bộ. Tất cả những gì cần làm   sau đó là nghĩ về việc đi lại hoặc đứng dậy,   thế là đủ.

 Những vụ tai nạn kinh hoàng  

Tháng 2/2013, Chinnock đang lái xe trượt   tuyết trên một hồ băng cùng người vợ chưa   cưới là Nicole và bạn bè của mình. Thật   không may, anh vấp phải một tảng đá rồi   văng ra ngoài. Và từ đằng sau, một chiếc   xe trượt tuyết đang lao tới…   “Tôi đã nghĩ mình chỉ bị chấn thương nhẹ,   nhưng rồi tôi chợt nhận ra mình không thể   đứng dậy nữa,” – Chinnock chia sẻ lại.   Vụ va chạm hết sức kinh hoàng. Chàng   trai Chinnock 23 tuổi năm ấy bị vỡ xương   sườn, thủng phổi, trong khi cột sống thì gãy   làm 3 khúc.   Các bác sĩ tại viện Mayo Clinic thuộc   Rochester (Minnesota) đã nối lại cột sống   cho anh, nhưng hệ thần kinh bên trong đã   bị tổn thương vĩnh viễn. Toàn bộ tín hiệu   điều khiển phần thân dưới đã bị ảnh hưởng   nghiêm trọng. Anh thậm chí chẳng thể cử   động được bất kỳ thứ gì ở phần dưới thắt   lưng.   “Tôi đã chuẩn bị tinh thần ngồi xe lăn trong   suốt phần đời còn lại.”   2 bệnh nhân tiếp theo là Kelly Thomas   (23 tuổi) và Jeff Marquis cũng rơi vào tình   trạng liệt sau tai nạn.   Với Kelly cô gặp phải một tai nạn giao   thông vào tháng 7/2014. Chỉ một phút sơ   sảy, chiếc xe bán tải cô cầm lái bị trượt lên   lề, và vì cố gắng sửa sai mà chiếc xe cũng      lật bánh. Cô đập đầu vào nóc xe, lực nén   dồn thẳng xuống cột sống và khiến nó tổn   thương trầm trọng.   Còn Jeff Marquis (35 tuổi), chuyến đi xe   đạp leo núi vào năm 2011 tại Montana đã   thay đổi cả cuộc đời anh.   “Tôi đang xuống dốc và thực hiện một   vài cú nhảy mà đáng ra không nên làm,” –   Marquis chia sẻ.   “Lúc ấy tôi   đã không   chắc là nên   vòng tránh   mấy cái   hố hay thử   nhảy qua   luôn. Tôi   chọn nhảy,   và kết quả   là gãy cổ.”   Trên thực   tế, 3 trường   hợp trên   chưa phải   là kinh   k h ủ n g   n h ấ t .   Christo –   pher Reeve –   diễn viên từng nổi danh với vai diễn Siêu   nhân Superman trong thế kỷ 20 đã bị liệt   toàn thân sau một tai nạn khi cưỡi ngựa vào   năm 1995.   Bệnh không chữa được, còn ông qua đời   vào năm 2004 vì đau tim. Nhưng trước đó,   ông và vợ đã kịp lập ra quỹ Christopher   and Dana Reeve dành cho những người bại   liệt trên thế giới – chính là tổ chức đã tài trợ   cho nghiên cứu lần này.

Đến đột phá y học chưa từng có 

May mắn cho các nạn nhân, họ đang sống   trong thời đại khoa học kỹ thuật phát triển   rất nhanh. Các chuyên gia từ tổ chức Mayo   Clinic đã quyết định thử kết hợp vật lý trị   liệu cùng một thiết bị mô phỏng lại cột   sống, nhằm phục hồi khả năng vận động   của các bệnh nhân bại liệt.   Bên cạnh quỹ Christopher, nghiên cứu còn   được tài trợ bởi Viện Sức khỏa quốc gia   Hoa Kỳ, cùng sự hợp tác của nhiều chuyên   gia đến từ ĐH California Los Angeles và      ĐH Louisville (Kentucky).   Với trường hợp của Chinnock, anh đã được   áp dụng một quy trình vật lý trị liệu nghiêm   ngặt kéo dài 22 tuần kể từ năm 2016. Ban   đầu, cơ thể anh được gắn vào máy chạy bộ,   để đôi chân liên tục được vận động và giúp   cơ bắp không bị thoái hóa.   Sau khi quá trình kết thúc, các điện cực   bắt đầu được cấy ngay dưới khu vực bị tổn   thương, và dây   điện được nối   vào cục pin đặt   ngay tại dạ dày.   Thiết bị được   điều chỉnh nhờ   một bộ công cụ      giống như re-   mote TV. Khi      bật lên, Chin-   nock có thể tự      bước đi được.   Khi tắt đi, anh   lại mất đi khả   năng đó.   Chỉ 2 tuần sau   phẫu thuật,   Chinnock đã   có thể thực hiện   một số chuyển   động cơ bản, thậm chí là chống tay đứng   dậy được. Vấn đề là ở chỗ, anh có thể kiểm   soát được những chuyển động ấy nhờ vào   ý nghĩ.   “Anh ta có thể tự mình kiểm soát khả năng   vận động của đôi chân. Chúng tôi đã có thể   giúp anh ta tự đứng dậy và tự bước đi,” –   trích lời bác sĩ Kendall Lee, bác sĩ phẫu   thuật thần kinh tại Mayo Clinic chia sẻ.   Lần đầu tiên sau 5 năm, Chinnock làm   được điều đó. Chỉ cần nghĩ đến việc đứng   dậy hoặc bước đi, các điện cực bên trong   bắt đầu hoạt động để neuron nhận được tín   hiệu. Hiện tại, anh có thể di chuyển được   khoảng 16 phút, với quãng đường hơn   100m – ngang ngửa chiều dài của một sân   vận động.   “Đây là điều thực sự đáng kinh ngạc. Ngay   lúc này tôi đã có thể cử động ngón chân.   Cảm giác giống như cần ai đó cấu tôi một   cái xem đây có phải sự thật không ấy.” –   Chinnock hào hứng nói.   Thomas và Maruis cũng đăng ký phương   pháp tương tự vào tháng 11/2016. Các liệu      trình cũng giống như vậy: hàng tháng trời   luyện tập trên máy để củng cố cơ bắp, kết   thúc bằng một ca phẫu thuật. Vào tháng   2/2018, Thomas đã có thể thực hiện những   bước đi đầu tiên.   “Ngày đầu tiên có thể tự bước đi, cảm   xúc của tôi như vỡ oà. Tôi sẽ không thể   quên được giây phút mình có thể tự mình   làm được mà không cần sự trợ giúp của ai   khác,” – Thomas chia sẻ.   Với Marquis, mọi thứ có phần khó khăn   hơn, vì anh liệt nguyên nửa thân dưới và   một phần ngón tay. Quá trình trị liệu quả   Marquis vì thế cần đến 85 tuần, nhưng giờ   đây anh cũng đã có thể cử động được.

Vẫn còn những hạn chế  

Là công nghệ mới, nên thiết bị vẫn còn một   số hạn chế. Tuy rằng các bệnh nhân có thể   cử động, nhưng cảm giác về đôi chân vẫn   chưa thể có lại. Vì thế ban đầu, Chinnock   phải sử dụng gương để có thể mường tượng   lại đôi chân của mình, cũng như kiểm soát   khả năng di chuyển và giữ thăng bằng.   Ở thời điểm hiện tại vì lý do an toàn, các   bệnh nhân sẽ không được phép tự mình   bước đi mà không có sự giám sát của   chuyên gia.   “Chinnock sẽ không được tự đi lại ở nhà,   nhưng anh ta đã làm nhiều việc khác rồi,   như ngồi lên, thả dáng nửa nằm nửa ngồi,”   – tiến sĩ Kristin Zhao, phó giáo sư tại Mayo   Clinic chia sẻ.   “Giờ tôi nghĩ thách thức thực sự đang đến.   Chúng ta phải hiểu được các phản ứng của   bệnh nhân.”   Ở giai đoạn cuối của quá trình trị liệu,   Chinnock đang học cách vận sức toàn thân   để mang vác vật nặng, giữ thăng bằng mà   không cần công cụ hỗ trợ. Ngoài ra, việc   kiểm soát thiết bị mà không cần phát ra   tiếng cũng cần phải luyện tập. Còn đến thời   điểm hiện tại, anh đủ khả năng giữ thăng   bằng để… bắn cung.   “Nghiên cứu cho thấy ngay cả khi bại liệt,   các neuron vẫn luôn sẵn sàng vận hành,” –   bác sĩ Lee cho biết.   “Điều này sẽ mang lại hy vọng cho hàng   triệu bệnh nhân bị bại liệt có thể cử động   được trên thế giới.”

Tham khảo: Daily Mail, Buzz-Feed, Science Alert

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here