CHIẾN LƯỢC CỦA MỸ ĐỐI VỚI VÙNG ĐÔNG NAM Á TRƯỚC THAM VỌNG CỦA TRUNG QUỐC.

0
486

Michael  Mazza,  nhà  nghiên  cứu  về  chính  sách  đối  ngoại  và  quốc  phòng  tại  Viện  American  Enterprise  Institute  (AEI)  của  Mỹ  vừa  đưa  ra  trong  một  công  trình  nghiên  cứu  có  tựa  đề  ‘Chiến  lược  của  Mỹ  đối  với  vùng  đông  nam  Á’  vừa  được  công  bố  vào  tháng  8/2018,  nhằm  đối  phó  với  đà  bành  trướng  của  Trung  Quốc  trên  Biển  Đông.‘Tam  giác  chiến  lược’Theo  tác  giả  Mazza,  hiện  Bắc  Kinh  đã  có  vị  thế  tốt  hơn  để  đe  dọa  quyền  tự  do  lưu  thông  trên  Biển  vốn  là  nền  tảng  cho  lợi  ích  thương  mại  và  an  ninh  của  Mỹ  cũng  như  để  thực  thi  sức  mạnh  đối  với  các  nước  tranh  chấp  khác  để  ép  những  nước  này  nhượng  bộ  bằng  các  biện  pháp  đe  dọa  hay  cưỡng  ép.“Tất  cả  các  bên  liên  quan,  kể  cả  Mỹ,  đang  nhanh  chóng  tiến  đến  ngưỡng  mà  họ  phải  có  lựa  chọn  một  trong  hai  khả  năng:  hoặc  là  chịu  để  mặc  cho  Trung  Quốc  kiểm  soát  Biển  Đông,  hoặc  là  phải  kháng  cự  mạnh  mẽ.”Mục  tiêu  kháng  cự  đầu  tiên  là  phải  khiến  cho  Trung  Quốc  ngưng  việc  xây  dựng  và  quân  sự  hóa  các  thực  thể    họ  kiểm  soát  trên  Biển  Đông.  Hiện  nay,  Bắc  Kinh  đã  xây  dựng  tiền  đồn  trên  đảo  Phú  Lâm  (mà  họ  gọi  là  Vĩnh  Hưng)  thuộc  quần  đảo  Hoàng  Sa  và  trên  một  số  thực  thể  mà  họ  kiểm  soát  thuộc  quần  đảo  Trường  Sa.  Trung  Quốc  hiện  cũng  đang  kiểm  soát  bãi  cạn  Scarborough  mà  họ  giành  được  từ  tay  Philippines  hồi  năm  2012.  Giới  quan  sát  đang  dự  đoán  rằng  không  sớm  thì  muộn  Bắc  Kinh  cũng  sẽ  tiến  hành  bồi  đắp  và  xây  dựng  trên  bãi  cạn  này.  Điều  này,  theo  Mazza,  là  ‘đặc  biệt  đáng  quan  ngại’.“Nếu  Trung  Quốc  xây  dựng  căn  cứ  ở  đó  (bãi  cạn  Scarborough)  thì  họ  sẽ  hoàn  tất  ‘tam  giác  chiến  lược’  (cùng  với  đảo  Phú  Lâm  và  căn  cứ  ở  Trường  Sa),”  Mazza  phân  tích,  “Trung  Quốc  sẽ  có  vị  thế  có  thể  kiểm  soát  hầu  hết  Biển  Đông…  và  dọn  đường  cho  việc  thiết  lập  vùng  nhận  dạng  phòng  không  (ADIZ)  trên  Biển  Đông.”Nếu  điều  này  trở  thành  hiện  thực  thì  đó  sẽ  là  ‘thay  đổi  mang  tính  căn  bản’  đối  với  môi  trường  an  ninh  trên  Biển  Đông  và  sẽ  giúp  cho  Bắc  Kinh  ‘tăng  cường  thách  thức  quyền  tự  do  lưu  thông  trên  vùng  biển  và  vùng  trời  quốc  tế.

Các  biện  pháp  trừng  phạt: Để  răn  đe  hành  động  quân  sự  hóa  Biển  Đông  của  Trung  Quốc,  ông  Mazza  đề  nghị  Mỹ  nên  áp  đặt  chế  tài  đối  với  các  công  ty  Trung  Quốc  tham  gia  bồi  đắp  đảo  và  triển  khai  các  máy  bay  tác  chiến  điện  tử  luân  phiên  đến  Philippines  để  phá  sóng  lực  lượng  của  Trung  Quốc.  Trường  hợp  Trung  Quốc  triển  khai  lực  lượng  ra  Đá  Vành  Khăn  mà  họ  chiếm  hồi  năm  1995  thì  Washington  cần  đáp  trả  bằng  việc  triển  khai  binh  lực  ra  các  thực  thể  mà  Manila  hiện  kiểm  soát.Ngoài  ra,  ông  Mezza  còn  đề  nghị  Mỹ  nên  tạm  dừng  cấp  thị  thực  du  học  cho  con  em  các  quan  chức  và  các  lãnh  đạo  doanh  ng-hiệp  Trung  Quốc,  treo  lại  chương  trình  thị  thực  đầu  tư  EB-5  cho  các  công  dân  Trung  Quốc  và  cho  phép  các  quan  chức  chạy  trốn  chiến  dịch  truy  quét  tham  nhũng  mang  tên  ‘Săn  cáo’  của  Chính  quyền  Trung  Quốc  được  trú  ẩn  ở  Mỹ.  “Điều  này  sẽ  gây  áp  lực  trực  tiếp  lên  giới  lãnh  đạo  Trung  Quốc,”  ông  phân  tích.Một  biện  pháp  leo  thang  đáp  trả  mà  ông  Mezza  cho  rằng  Mỹ  nên  tính  tới  là  tấn  công  vào  những  điều  mà  Bắc  Kinh  cho  là  ‘lợi  ích  cốt  lõi’  của  họ  –  tức  là  những  lợi  ích  mà  Bắc  Kinh  không  thể  nào  nhượng  bộ  dù  chỉ  một  chút  và  sẵn  sàng  dùng  tất  cả  các  biện  pháp,  kể  cả  quân  sự,  để  bảo  vệ.  Tấn  công  vào  các  ‘lợi  ích  cốt  lõi’,  bao  gồm  Đài  Loan,  Tân  Cương  và  Tây  Tạng,  do  đó,  sẽ  khiến  Trung  Quốc  tổn  thương  nặng  và  khiến  họ  đáp  trả  quyết  liệt.Ông  đề  nghị  Bộ  Ngoại  giao  Mỹ  nên  công  bố  báo  cáo  về  tuyên  bố  chủ  quyền  của  Trung  Quốc  đối  với  Tây  Tạng  và  Tân  Cương  và  nêu  ra  những  lập  trường  có  thể  của  Mỹ  đối  với  những  tuyên  bố  chủ  quyền  này  (riêng  về  Đài  Loan,  Mỹ  đã  có  lập  trường  đối  với  chính  sách  ‘Một  Trung  Quốc’  kể  từ  Thông  cáo  Thượng  Hải  năm  1972  cũng  như  đạo  Luật  về  Quan  hệ  với  Đài  Loan  năm  1979)  và  thiết  lập  Viện  Mỹ  ở  Dharamsala  để  nâng  cấp  quan  hệ  giữa  Mỹ  và  chính  phủ  lưu  vong  Tây  Tạng.

Tăng  cường  hiện  diện  quân  sự :Để  bảo  đảm  tự  do  hàng  hải  trên  Biển  Đông,  thì  bên  cạnh  các  chiến  dịch  tuần  tra  bảo  vệ  tự  do  hàng  hải  (FONOP),  ông  Mezza  đề  nghị  Mỹ  cần  thực  hiện  liên  tục  quyền  tự  do  hàng  hải  của  tàu  bè  đi  lại  trên  Biển  Đông.Theo  ông  Mezza,  Washington  cần  tăng  cường  hơn  nữa  sự  hiện  diện  quân  sự,  nếu  cần  có  thể  thiết  lập  thêm  căn  cứ  thường  trực,  trên  Biển  Đông  để  gửi  tín  hiệu  đến  Bắc  Kinh  rằng  việc  họ  đang  tìm  cách  kiểm  soát  vùng  biển  và  vùng  trời  Biển  Đông  ‘là  vô  ích’.  Ông  Mezza  đặc  biệt  nhắm  đến  các  đối  tác  Philippines,  Singapore  và  Việt  Nam.Nếu  Mỹ  có  thể  tăng  cường  sự  hiện  diện  ở  Philippines  (đông  Biển  Đông),  thiết  lập  sự  hiện  diện  ở  Việt  Nam  (tây  Biển  Đông)  và  với  sự  hiện  diện  sẵn  có  ở  Singapore  (nam  Biển  Đông),  thì  Mỹ  có  thể  ‘đáp  trả  nhanh  chóng  các  vụ  việc  xảy  ra  trên  các  chuỗi  đảo  tranh  chấp  hay  các  hành  vi  Trung  Quốc  quấy  rối  và  tấn  công  lực  lượng  hải  quân  và  không  quân  của  Mỹ  cũng  như  của  các  nước  đồng  minh’.Sự  hiện  diện  dàn  trải  ở  khắp  nơi  trên  Biển  Đông  như  thế,  theo  ông  Mezza,  sẽ  phức  tạp  hóa  việc  hoạch  định  chính  sách  quân  sự  và  tính  toán  chính  trị  của  Bắc  Kinh  do  họ  phải  ‘tính  toán  đến  việc  tấn  công  vào  nhiều  quốc  gia  có  chủ  quyền’.  Ngoài  ra,  việc  rải  lực  lượng  như  thế  còn  có  thể  giúp  các  lực  lượng  Mỹ  có  thể  hỗ  trợ  lẫn  nhau  nếu  xảy  ra  khủng  hoảng.Ngoài  ra,  Mỹ  cũng  cần  tiếp  tục  tăng  cường  năng  lực  cho  các  nước  đối  tác  này  để  họ  có  thể  kiểm  soát  vùng  biển  chủ  quyền  và  vùng  đặc  quyền  kinh  tế  của  họ  một  cách  hiệu  quả,  ông  đề  xuất.  Mặc  dù  năng  lực  quân  sự  của  những  nước  này  không  thể  nào  bằng  được  Trung  Quốc  nhưng  việc  họ  tăng  cường  khả  năng  quân  sự  có  thể  khiến  Bắc  Kinh  phải  suy  nghĩ  kỹ  hơn  trước  khi  có  hành  động  cưỡng  chế.

Tham  gia  giải  quyết  tranh  chấp :Về  mặt  ngoại  giao,  ông  Mezza  đề  nghị  Mỹ  nên  tích  cực  tham  gia  vào  quá  trình  giải  quyết  tranh  chấp  với  các  bên  thay  vì  giữ  lập  trường  trung  lập  như  lâu  nay.  “Hóa  ra  là  Mỹ  có  lợi  ích  trong  việc  tranh  chấp  được  giải  quyết  như  thế  nào,”  ông  nhận  định.Theo  ông,  nếu  như  tranh  chấp  được  giải  quyết  theo  chiều  hướng  có  lợi  cho  Trung  Quốc  thì  đó  sẽ  là  hồi  chuông  báo  động  đối  với  Mỹ.Trước  mắt,  một  trong  những  hành  động  ngoại  giao  mà  Mỹ  có  thể  làm  là  hối  thúc  các  bên  nhanh  chóng  hoàn  tất  bộ  Quy  tắc  Ứng  xử  trên  Biển  Đông  (COC).  Kể  từ  Tuyên  bố  về  Quy  tắc  Ứng  xử  (DOC)  được  đưa  ra  hồi  năm  2002,  quá  trình  đàm  phán  COC  đã  kéo  dài  mãi  bất  chấp  sức  ép  từ  phía  Mỹ.  Một  phần  lý  do  là  Trung  Quốc  không  muốn  bị  ràng  buộc  bởi  các  quy  định  về  COC  trước  khi  họ  hoàn  tất  các  công  việc  xây  dựng  và  bố  trí  lực  lượng  trên  Biển  Đông.  Một  số  các  nhà  quan  sát  còn  cho  rằng  Bắc  Kinh  đang  cố  gắng  câu  giờ  COC  cho  đến  khi  họ  hoàn  tất  bố  trí  lực  lượng  trên  bãi  cạn  Scarbor-ough.Ông  đề  nghị  Mỹ  và  các  đối  tác  bên  ngoài  nên  khuyến  khích  các  bên  đàm  phán  trong  ASEAN  đặt  ra  thời  hạn  chót  –  tối  đa  là  sáu  tháng  –  để  hoàn  tất  việc  đàm  phán  COC  và  trong  khi  đàm  phán  các  bên  phải  đóng  băng  việc  xây  dựng  trên  các  thực  thể.  Trường  hợp  Bắc  Kinh  không  đồng  ý  thì  các  nước  ASEAN  sẽ  bắt  đầu  một  tiến  trình  ngoại  giao  mới  để  đàm  phán  về  các  chuẩn  mực  ứng  xử  và  tiến  tới  phân  định  ranh  giới  chủ  quyền  mà  không  có  Bắc  Kinh  tham  gia,  theo  kiến  nghị  của  tác  giả.“Bắc  Kinh  có  thể  chọn  lựa  tham  gia  vào  đàm  phán  hay  chứng  kiến  các  tranh  chấp  được  giải  quyết  mà  không  có  ý  kiến  của  họ,”  ông  viết.“Các  nước  có  tranh  chấp  sẽ  không  có  bước  đi  này  nếu  như  họ  không  tin  vào  sự  hậu  thuẫn  của  Mỹ.  Mỹ  nên  nói  rõ  ràng  họ  sẽ  ủng  hộ  và  bảo  vệ  các  thỏa  thuận  đạt  được  miễn  là  chúng  tôn  trọng  luật  pháp  quốc  tế  và  xâm  phạm  lợi  ích  của  Mỹ.”Tham  khảo  VOA

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here