SYRIA Sẽ ĐI Về ĐÂU, NếU HOA Kỳ RÚT QUÂN?

0
684

Ngày 29/03/2018 tổng thống Donald Trump bất ngờ thông báo Hoa Kỳ sẽ rút quân khỏi Syria. Sự việc đã khiến các nước thành viên trong liên quân quốc tế và đồng minh khu vực lo âu. Bởi vì theo họ, việc Mỹ rút quân là đi ngược lại với chiến lược «bình ổn» Syria, và phương Tây chưa thể rời Syria chừng nào Daech chưa bị tiêu diệt hoàn toàn.

Tuy nhiên, ngày 5/4, Ngũ Giác Đài lại loan báo rằng, chính sách quân sự Mỹ trong cuộc chiến chống Nhà nước Hồi giáo tự xưng (gọi tắt là IS hay Daech) tại Syria không có gì thay đổi và quân đội chưa nhận được thời biểu rút quân.

Cái kiểu nói chập chờn này khiến nhiều người đặt câu hỏi vậy thì thực sự Hoa Kỳ đang toán tính điều gì tại Syria?

Vấn đề được đặt ra là, quét sạch không còn một bóng dáng nào của nhóm IS là điều gần như rất khó trở thành hiện thực. Có thể tại thời điểm này, IS đang bị thiệt hại nặng nề, nhưng không có nghĩa họ đã hoàn toàn bị tiêu diệt, và họ có thể đang nằm im ở đâu đó để chờ cơ hội nổi dậy. Chắc các nhà quân sự, và giới chính trị gia cũng nhìn thấy điều đó.

Hơn nữa, ngay từ đầu cuộc nội chiến xảy ra tại Syria, một trong những nguyên nhân chính đó là chống lại sự độc tài của tổng thống Syria – Bashar al-Assad. Và một trong những điều kiện để mang lại sự hòa bình ổn định cho Syria là ông al-Assad phải ra đi.

Đã có thời điểm tưởng chừng như việc ra đi của ông al-Assad chỉ còn là vấn đề thời gian, nếu như không có sự bất ngờ tham chiến cảu Nga và sự trợ giúp tích cực của Iran.

Như vậy có thể nói rằng, ông Bashar al-Assad còn tại vị, thì hãy tạm quên đi hai chữ “Hòa Bình”.

Hiện nay, Bashar al-Assad đang được Nga và Iran chống lưng. Hẳn nhiên, al-Assad sẽ dành rất nhiều đặc ân cho Nga và Iran trên đất nước Syria. Đương nhiên, Hoa Kỳ và phương tây sẽ bị coi là người ngoài cuộc. Câu chuyện về Syria sẽ là “truyện dài nhiều tập”, vậy thì hãy để Nga và Iran tự giải quyết

“Tọa thiền” xem Iran – Nga và Thổ Nhĩ Kỳ tranh giành

Nga và Iran – hai đồng minh chủ yếu của chế độ Syria – Bachar al-Assad trong khi Thổ Nhĩ Kỳ – quốc gia ủng hộ nhiều nhóm nổi dậy Syria chống Damas. Ba nước đã từng có- có cuộc họp thượng đỉnh ở Ankara, hôm 04/04/2018.

Tuy nhiên, theo nhiều nhà quan sát, Ankara và Moscow khó đạt đồng thuận về tương lai vùng đông bắc Syria, khu vực hiện nằm dưới sự kiểm soát của người Kurdistan – được phương Tây hậu thuẫn – mà Thổ Nhĩ Kỳ chuẩn bị mở chiến dịch tấn công.

Trước hết cần nhấn mạnh : Nga, Thổ Nhĩ Kỳ và Iran là ba quốc gia chủ xướng tiến trình Astana, nhằm tìm kiếm giải pháp hòa bình cho Syria, bên ngoài khuôn khổ Liên Hiệp Quốc. Tiến trình được khởi sự từ tháng Giêng năm 2017. Tiến trình này đã đạt được một thỏa thuận ban đầu về việc lập « bốn vùng giảm căng thẳng » cho phép xuống thang quân sự tại một số khu vực, nhưng việc tìm một giải pháp chính trị cho xung đột Syria hiện vẫn dậm chân tại chỗ.

Tình trạng dậm chân tại chỗ bắt nguồn từ các lợi ích mâu thuẫn giữa Thổ Nhĩ Kỳ, Nga và Iran.

Trong lúc ảnh hưởng của phương Tây trên chiến trường Syria ngày càng thu hẹp, Nga-Iran cũng như Thổ Nhĩ Kỳ gia tăng các hoạt động quân sự, để giành vị thế thượng phong. Cho đến nay, với sự hậu thuẫn của Moscow và Teheran, chế độ Bachar al-Assad đã chiếm lại được hơn một nửa lãnh thổ Syria. Về phần mình, Ankara khẳng định, với sự hậu thuẫn của lực lượng nổi dậy, đã « bình định » được 2.000 km² tại vùng biên giới miền bắc Syria, trong thời gian từ tháng 8/2016 đến tháng 3/2017.

Theo nhà phân tích Elisabeth Teoman, Institute for study of war (ISW), có trụ sở tại Hoa Kỳ, trong thế trận tại Syria, dù có yếu hơn Nga và Iran, việc Ankara mở rộng khu vực kiểm soát tại miền bắc Syria sẽ giúp Thổ Nhĩ Kỳ tăng cường vị thế trong liên minh tình thế tay ba với Nga và Iran.

Sau khi chiếm được thị xã Afrin, miền tây bắc Syria, từ tay lực lượng Kurdistan, Thổ Nhĩ Kỳ muốn mở rộng chiến dịch tấn công sang khu vực đông bắc.

Theo bà Jana Jabbour, một chuyên gia về Thổ Nhĩ Kỳ tại Học viện Chính Trị Paris Sciences PO, để đánh đổi việc chấp nhận để Thổ Nhĩ Kỳ mở chiến dịch tại miền đông bắc, Nga và Iran chắc chắn sẽ đòi Ankara sử dụng ảnh hưởng đối với nhiều nhóm đối lập, để buộc họ phải ngồi vào bàn đàm phán với chính quyền Syria.

Tuy nhiên, đàm phán hứa hẹn không dễ dàng.

Nga – Iran đồng sàng dị mộng

Cả Iran và Nga đều không giấu diếm tham vọng cho Mỹ “ra rìa” ở Trung Đông. Trong chuyến thăm gần đây tới Tehran của Tổng thống Nga Vladimir Putin, Lãnh tụ Tối cao Iran Ali Khamenei đã nói với Putin rằng: “Sự hợp tác của chúng ta có thể cô lập Mỹ”. Về phần mình, ông Putin cũng ca ngợi mối quan hệ giữa Moscow – Tehran là “rất hiệu quả”.

Tuy nhiên, liên minh Nga – Iran có vẻ là một “cuộc hôn nhân vụ lợi” hơn là một “liên minh chiến lược” – và một trong những vết rạn nứt đã bắt đầu hình thành. Việc đánh bại tổ chức Nhà nước Hồi giáo (IS) tự xưng tại Syria dường như đã cho thấy những khác biệt quan trọng trong mục tiêu và chiến thuật của ông Putin và ông Khamenei.

Mục tiêu cuối cùng của Moscow là ngăn chặn sự thay đổi chế độ, thúc đẩy ảnh hưởng của Nga ở Trung Đông và giữ các căn cứ quân sự của nước này ở Syria.

Ông Putin hy vọng những mục tiêu này sẽ giúp ông giành các lợi thế về ngoại giao ở phương Tây và thúc đẩy Mỹ công nhận Nga là một đối thủ ngang hàng.

Tuy nhiên, dù Moscow coi Assad là nhà lãnh đạo hợp pháp của Syria, song sự quan tâm chính của ông Putin vẫn là bảo vệ và củng cố các thể chế nhà nước Syria hơn là bản thân Assad. Nga còn gợi ý các đối tác phương Tây rằng Moscow sẽ chấp nhận để Assad “ra đi”, miễn là việc này trở thành một phần trong tiến trình hòa bình chung.

Ngược lại, Iran coi sự ra đi của Assad là một “lằn ranh đỏ” và tin rằng việc để nhà lãnh đạo Syria tiếp tục nắm quyền là yếu tố đặc biệt quan trọng đối với mục tiêu chính của mình.

Trong bối cảnh các cuộc đàm phán ngoại giao về tương lai của Syria bắt đầu “tăng nhiệt”, những khác biệt giữa mục tiêu của Nga và Iran cũng trở nên sâu sắc hơn. Iran cho rằng việc Nga sẵn sàng hợp tác với những nước như Thổ Nhĩ Kỳ có thể làm suy yếu lợi ích của Iran tại Syria. Các nhà lãnh đạo Iran cũng bày tỏ quan ngại về mối quan hệ cá nhân giữa ông Putin với Tổng thống Mỹ Donald Trump. Một số thông tin được truyền thông Iran đăng tải cho biết Tehran đã tức giận khi ông Putin thông báo cho Mỹ về các mục tiêu của Moscow trước cả khi diễn ra cuộc gặp thượng đỉnh tại Sochi hồi tháng 11/2017 giữa Putin, Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan và Tổng thống Iran Hassan Rouhani… Rõ ràng, cách tuyên bố là một chuyện, nhưng Nga vẫn chưa thực sự muốn loại Hoa Kỳ ra khỏi cuộc chơi.

Ngay từ đầu cuộc chiến tại Syria, thì Hoa Kỳ đã tham gia nhưng cho đến nay phải thừa nhận rằng kết qua không Hoa Kỳ mong đợi.

Vậy, phải chăng ông Trump đang muốn “tọa thiền” để xem Nga – Iran và Thổ Nhỉ Kỳ tự tranh giành, tự cấu xe 1ẫn nhau, và cuối cùng tự Nga sẽ xếp chỗ ngồi cho Hoa Kỳ

Minh Khoa (tổng hợp)

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here